Όσα πιστεύαμε για τους Βίκινγκς ίσως είναι ένας μεγάλος μύθος

Οι Βίκινγκς όπως τους ξέρουμε, με τα κράνη με τα κέρατα, τα καράβια στα παγωμένα νερά και τη φήμη του προοδευτικού, ελεύθερου λαού, ίσως δεν υπήρξαν ποτέ έτσι.

Νέες μελέτες από το Πανεπιστήμιο του Münster αποκαλύπτουν ότι η σύγχρονη εικόνα των Βίκινγκς και της νορδικής μυθολογίας δεν βασίζεται σε αυθεντικές πηγές της εποχής, αλλά σε χριστιανικά κείμενα που γράφτηκαν εκατοντάδες χρόνια αργότερα. Ο ερευνητής Roland Scheel εξηγεί ότι:

Δεν υπάρχουν πρωτογενείς μαρτυρίες, παρά μόνο κάποιες επιγραφές με ρούνους. Όλα τα υπόλοιπα είναι ιστορίες που διαμορφώθηκαν εκ των υστέρων.

Αυτό σημαίνει πως το αφήγημα του “ηρωικού και ελεύθερου Βορρά” είναι αποτέλεσμα αιώνων ρομαντισμού και πολιτισμικής ανακατασκευής. Όπως λέει ο Scheel:

Η προχριστιανική Σκανδιναβία παρουσιάζεται συχνά ως κοινωνία χωρίς θρησκευτικούς περιορισμούς, με ισότητα φύλων και πολεμική τιμή, όμως αυτό αντικατοπτρίζει περισσότερο τις αξίες των μεταγενέστερων εποχών παρά την πραγματικότητα.

Από τα Edda του Snorri Sturluson τον 13ο αιώνα μέχρι το Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν του Richard Wagner και τη σημερινή pop κουλτούρα με ταινίες, σειρές, metal συγκροτήματα, κάθε γενιά αναδιαμορφώνει τη μυθολογία των Βίκινγκς σύμφωνα με τις δικές της ανάγκες. Η ναζιστική Γερμανία μάλιστα χρησιμοποίησε τη νορδική μυθολογία για να στηρίξει τη ρατσιστική της ιδεολογία, ενώ σύγχρονες νεοπαγανιστικές ομάδες τη βλέπουν ως συμβολική επιστροφή σε έναν “αυθεντικό” ευρωπαϊκό Βορρά.

Η έρευνα των Scheel και Simon Hauke δείχνει ότι ακόμα και φιγούρες όπως οι Βαλκυρίες, που σήμερα θεωρούνται σύμβολα θηλυκής δύναμης, είχαν πολύ πιο περίπλοκο ρόλο στις αυθεντικές πηγές, άλλοτε ως υπηρέτριες, άλλοτε ως ερωμένες ηρώων ή πνεύματα του θανάτου.

Το ερευνητικό πρόγραμμα, με τίτλο Paganisations: Memorialised Paganism as an Element of Scandinavian and European Identities και το συνέδριο Imagining Nordic Paganism που πραγματοποιείται αυτή την εβδομάδα στο Münster, επιχειρούν να χαρτογραφήσουν πώς και γιατί ο μύθος των Βίκινγκς επιβιώνει και εξελίσσεται μέχρι σήμερα. Όπως τονίζει ο Scheel: 

Η μελέτη των Βίκινγκς δεν είναι πια θέμα αποκάλυψης της “πραγματικής τους ταυτότητας”, αλλά κατανόησης του γιατί συνεχίζουμε να τους ξαναπλάθουμε με κάθε εποχή.