Γιατί να το δω; - The Remains of the Day (1993)

Πλοκή:

Με αφορμή ένα γράμμα μιας πρώην οικονόμου του σπιτιού, ένας -απόλυτα ταγμένος στο επάγγελμά του- Butler αναπολεί την περίοδο της ζωής του όπου υπηρετούσαν μαζί στην έπαυλη ενός Βρετανού  αριστοκράτη με κομβικό ρόλο στην προώθηση των σχέσεων μεταξύ της Αγγλίας και της Ναζιστικής Γερμανίας.

Δώσε μου και λίγο context:

Βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του –νομπελίστα- Kazuo Ishiguro και μεταφερμένο στην μεγάλη οθόνη από την πένα της σπουδαίας Ruth Prawer Jhabvala (που ήταν η μόνιμη σεναριογράφος του Ivory), το The Remains of the Day υπήρξε μεγάλη καλλιτεχνική αλλά και εισπρακτική επιτυχία. Προτάθηκε για 8 βραβεία Όσκαρ, μεταξύ των οποίων Α’ Ανδρικού (Anthony Hopkins) και Α’ γυναικείου ρόλου (Emma Thompson), σκηνοθεσίας, διασκευασμένου σεναρίου, μουσικής ( και καλύτερης ταινίας, χωρίς όμως να κερδίσει ούτε ένα. Αν αναρωτιέστε γιατί, τα μεγάλα βραβεία εκείνης της χρονιάς πήγαν στο Η Λίστα του Σίντλερ του Spielberg, στον Tom Hanks για το Philadelphia και στην Holy Hunter για το The Piano. Ξεκάθαρα όμως μια από εκείνες τις περιπτώσεις όπου οι συντελεστές της βρίσκονταν στο απόγειο της καριέρας και της τέχνης τους.

Για να φανταστείτε, την προηγούμενη χρονιά ο James Ivory ήταν ξανά υποψήφιος για καλύτερη ταινία και σκηνοθεσία με το Howard’s End, για το οποίο η Emma Thompson είχε κερδίσει το Όσκαρ Α γυναικείου ρόλου δίπλα και πάλι στον Anthony Hopkins, που μπορεί να μην ήταν μαζί της υποψήφιος -και- εκείνη τη χρονιά, αλλά, μια χρονιά πριν, το 1991, είχε κερδίσει με την σειρά του το Όσκαρ για τον εμβληματικό του ρόλο ως Hannibal Lecter στην Σιωπή των Αμνών. Τέλος, αξίζει να αναφερθεί πως ο Ivory ανέδειξε και τον Hugh Grant, κυρίως με το Maurice (1987) κι έπειτα με αυτό, πριν εκτοξευθεί η καριέρα του με το 4 Γάμοι και 1 Κηδεία την επόμενη χρονιά.

Γιατί να το δω;

Για την Α ΠΙ ΘΑ ΝΗ ερμηνεία του Anthony Hopkins ως ένας Butler που μοιάζει εμμονικά προσηλωμένος στα επαγγελματικά του καθήκοντα! Προσωπικά την θεωρώ την καλύτερη της καριέρας του και πιθανότατα την αγαπημένη μου όλων των εποχών. Είναι τόσο λεπτές, διακριτικές οι εκφράσεις και οι κινήσεις του, αλλά, ταυτόχρονα τόσο ξεκάθαρες, αποκαλύπτοντας όσο-όσο τον πολύπλοκο εσωτερικό κόσμο που προσπαθεί να καταπιέσει πίσω από το προσωπείο της απόμακρης τυπικής ευγένειας. Η ταινία απλά δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς αυτήν την ερμηνεία!

Γιατί είναι μια ταινία με εσωτερική δράση. Όλα συμβαίνουν μέσα στους χαρακτήρες και “πίσω” από τις λέξεις που ξεστομίζουν. Όλη η συναισθηματική ένταση βρίσκεται στο ανείπωτο. Και επειδή ακριβώς δεν σου “λέει” τίποτα, αλλά καταλαβαίνεις, ερμηνεύεις και διαβάζεις τους χαρακτήρες, είσαι δηλαδή αναγκαστικά ένας ενεργητικός θεατής που συμμετέχει συναισθηματικά, όλο αυτό το φορτίο σε αγγίζει αληθινά.

Γιατί στην σημερινή εποχή της θεματικής κυριολεξίας και των χοντροκομμένων, προφανών εξηγήσεων, μια τέτοια ταινία που εμπιστεύεται απόλυτα τους θεατές της και αφήνει σχεδόν τα πάντα σε ένα δεύτερο και τρίτο επίπεδο ανάγνωσης, μοιάζει με φρέσκο, δροσερό αεράκι μέσα στην κάψα του καλοκαιριού.

Γιατί ο James Ivory σκηνοθετεί χωρίς φανφάρες και επιδείξεις, με μικρές κινήσεις και αρκετά στατικά πλάνα, σε σημείο που ξεχνάς εντελώς την κάμερα και επικεντρώνεσαι στους χαρακτήρες. Το τέλειο παράδειγμα μιας σκηνοθεσίας που υπηρετεί την ιστορία που θέλει να αφηγηθεί και όχι τον εαυτό της. Μοιάζει να κάνει κάτι απλό και εύκολο, αλλά είναι αληθινό “κέντημα”. Λεπτεπίλεπτη όσο η ερμηνεία του Hopkins.

Για την σκηνή με το βιβλίο (στην οποία προσέξτε πόσο αποτελεσματική είναι και η σκηνοθεσία στο να μεταφέρει αυτό το συναισθηματικό “στρίμωγμα” του χαρακτήρα).

Για τον Christopher Reeve που δεν γίνεται να μην σε πιάνει μια μελαγχολία βλέποντάς τον. Έναν ηθοποιό που δεν πρόλαβε να δείξει όλο το φάσμα των δυνατοτήτων του εξαιτίας του τραγικού του ατυχήματος, μόλις 2 χρόνια μετά την ταινία. Νομίζω, βγάζοντας απ’ έξω τα Superman, αυτή είναι ίσως η καλύτερη ερμηνεία της καριέρας του.

Για το πόσο επίκαιρο φαντάζει σήμερα και θα φαντάζει πάντα, για να είμαι ειλικρινής. Η ταινία μιλάει και για την ηθική ευθύνη του καθενός να παίρνει πολιτική θέση. Ωστόσο, και αυτό το θέμα το αναδύει προς προβληματισμό, χωρίς διδακτική διάθεση και χωρίς να χάνει την ενσυναίσθησή της προς τους χαρακτήρες της. Η ισορροπία που κρατάει φανερώνει το πόσο καλογραμμένη είναι.

Για την τελευταία σκηνή του.