Σοκαριστική αποκάλυψη: Οι AI εταιρείες καταστρέφουν τόνους από σπάνια βιβλία!

Ένα εξαιρετικά ανησυχητικό ρεπορτάζ της Washington Post, το οποίο δημοσιεύθηκε αρχικά τον Ιανουάριο του 2026, κάνει τις τελευταίες ώρες τον γύρο του X. Μπορεί το δημοσίευμα να μετρά ήδη αρκετούς μήνες, όμως οι αποκαλύψεις του είναι τόσο σοβαρές —και η συζήτηση που ξέσπασε τώρα τόσο έντονη— που αξίζει την προσοχή σας.

Τι αποκάλυψε η αμερικανική εφημερίδα; Ότι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης αγόραζαν μαζικά εκατομμύρια βιβλία, έκοβαν τις ράχες τους και σάρωναν τις σελίδες τους, προκειμένου να «ταΐσουν» με περισσότερο υλικό τα μοντέλα τους. Ανάμεσα σε αυτά ενδέχεται να βρίσκονταν και σπάνιοι, ξενόγλωσσοι ή δυσεύρετοι τίτλοι, βιβλία που μετά τη διαδικασία κατέληγαν ουσιαστικά κατεστραμμένα.

Για όσους δεν γνωρίζουν πώς λειτουργεί όλο αυτό, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης χρειάζονται τεράστιες ποσότητες κειμένων για να εκπαιδευτούν. Μιλάμε για δισεκατομμύρια σελίδες από ιστοσελίδες όπως η Wikipedia, ψηφιακά αρχεία, φόρουμ, ειδησεογραφικά μέσα και ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες. Τα μεγάλα AI εργαστήρια έχουν πλέον πρακτικά «σαρώσει» μεγάλο μέρος του εύκολα προσβάσιμου διαδικτυακού υλικού και, στην προσπάθειά τους να βρουν ακόμη περισσότερο και ποιοτικότερο περιεχόμενο, στράφηκαν στα φυσικά βιβλία.

Μόνο που, σε αρκετές περιπτώσεις, δεν αρκέστηκαν στο να τα διαβάσουν ή να τα ψηφιοποιήσουν προσεκτικά. Τα πέρασαν κυριολεκτικά από το κοπτικό μηχάνημα! Δίχως υπερβολή μιλάμε για μια βιομηχανική επιχείρηση αγοράς, τεμαχισμού και καταστροφής εκατομμυρίων φυσικών βιβλίων, μόνο και μόνο για να μετατραπούν οι σελίδες τους σε δεδομένα εκπαίδευσης για μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.

Στο κέντρο της υπόθεσης βρίσκεται η Anthropic, η εταιρεία πίσω από το Claude, η οποία σήμερα προβάλλει τον εαυτό της ως ένα από τα πιο «υπεύθυνα» εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης.

Στο εσωτερικό της, όμως, έκρυβε ένα μυστικό πρόγραμμα με την ονομασία «Project Panama». Σε εταιρικό έγγραφο, το σχέδιο περιγραφόταν με ανατριχιαστική ωμότητα ως προσπάθεια να σαρωθούν «καταστροφικά όλα τα βιβλία του κόσμου».  Στο ίδιο έγγραφο σημειωνόταν ότι η εταιρεία δεν ήθελε μάλιστα να γίνει γνωστό στον κόσμο αυτό που έκανε!

Η μέθοδος της ήταν απλή και βίαιη: αγόραζαν βιβλία κατά χιλιάδες, τα στοίβαζαν, έκοβαν τη ράχη τους με υδραυλικά μηχανήματα, περνούσαν τις λυμένες σελίδες από σαρωτές υψηλής ταχύτητας και, στο τέλος, έστελναν ό,τι απέμενε για ανακύκλωση. Τα δικαστικά έγγραφα που επικαλείται η Washington Post κάνουν λόγο για εκατομμύρια κατεστραμμένα βιβλία μέσα σε περίπου έναν χρόνο!

Some folks don’t believe that a “principled AI company” would destroy books after they suck out all the information for their models, even one-of-a-kind books and manuscripts.

Here it is admitted in open court. https://t.co/Wh4ONvsjbi pic.twitter.com/PHrqYFCjOG

— Brian Roemmele (@BrianRoemmele) July 27, 2026

Το πιο τρομακτικό είναι ότι ανάμεσά τους ενδέχεται να βρίσκονταν σπάνια βιβλία, ξενόγλωσσες εκδόσεις και τίτλοι με ελάχιστα αντίτυπα. Όταν ένα τέτοιο βιβλίο κόβεται, δεν «ψηφιοποιείται» απλώς. Το φυσικό αντικείμενο χάνεται για πάντα. Δεν μπορεί να το διαβάσει άλλος άνθρωπος, να το αγοράσει άλλη βιβλιοθήκη ή να το σαρώσει στο μέλλον κάποιο άλλο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης. Πρακτικά, καταστρέφοντας σπάνια βιβλία, η Anthropic εξασφάλιζε και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, αφού η AI της θα ήταν εκπαιδευμένη σε δεδομένα που δεν μπορούσαν να αποκτήσουν άλλοι, όπως για παράδειγμα οποιοσδήποτε μπορεί να εκπαιδεύσει μια AI πάνω στην Wikipedia ας πούμε.

Βιβλιοπώλης δήλωσε στο 404 Media ότι το απόθεμά του περιλαμβάνει σπάνια βιβλία, ξενόγλωσσους τίτλους και εκδόσεις πολύ μικρής κυκλοφορίας. Εάν αυτά καταστραφούν για να γίνουν δεδομένα εκπαίδευσης, εξήγησε, θα είναι στο εξής ακόμη δυσκολότερο —ίσως και αδύνατο— να βρεθούν ξανά στο μέλλον.

Και άλλα βιβλιοπωλεία μεταχειρισμένων σε ολόκληρη την Ευρώπη αρχίζουν πλέον να χτυπούν το καμπανάκι. Έμποροι βιβλίων αναφέρουν ότι λαμβάνουν ξαφνικά τεράστιες, φαινομενικά τυχαίες λίστες με χιλιάδες τίτλους. Βιβλία τόσο εξειδικευμένα και άγνωστα, που δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να τα μεταπωλήσει με κέρδος. Τα αιτήματα φτάνουν μέσα στη νύχτα από εταιρείες που κανείς στον χώρο του βιβλίου δεν έχει ξανακούσει.

Ένα τέτοιο email φέρεται να ήρθε από κάποια «Nataly» της 2077AI, μιας εταιρείας με έδρα τη Σιγκαπούρη. Στο μήνυμα υπήρχε συνημμένη λίστα με 3.000 αγγλικούς τίτλους, ταξινομημένους με βάση το ISBN τους.

Η λίστα δεν έμοιαζε με παραγγελία συνηθισμένου βιβλιοπωλείου: περιλάμβανε μια μονογραφία γεωμηχανικής του 1999, μια μελέτη του 2018 για την κατεργασία κεραμικών με κρουστικά κύματα λέιζερ και ένα ακαδημαϊκό βιβλίο του 2021 για τα ιρλανδικά λαϊκά παραμύθια.

Γερμανός έμπορος παρατήρησε ότι οι παραγγελίες έφταναν κάθε βράδυ, μεταξύ 3 και 5 τα ξημερώματα. Αποστολέας ήταν η καναδική εταιρεία Zoom Books, η οποία αγόραζε συστηματικά τίτλους που δεν είχαν καμία εμφανή σχέση μεταξύ τους. Η Zoom δήλωσε στον ελβετικό σταθμό SRF ότι πρόκειται για ένα συνηθισμένο μοντέλο εμπορίας και ανακύκλωσης βιβλίων.

Σε αυτό το σημείο να τονίσουμε ότι δεν είναι γνωστό αν η Anthropic συνεχίζει ακόμη και σήμερα την καταστροφική σάρωση βιβλίων. Η εταιρεία δεν έχει ανακοινώσει δημόσια ότι τερμάτισε το Project Panama ή ότι εγκατέλειψε οριστικά τη συγκεκριμένη πρακτική. Παράλληλα, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο παρόμοιες μέθοδοι να χρησιμοποιούνται και από ανταγωνιστές της, καθώς εταιρείες όπως η OpenAI έχουν επίσης αναζητήσει τεράστιες συλλογές βιβλίων για την εκπαίδευση των μοντέλων τους. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η OpenAI καταστρέφει φυσικά βιβλία με τον ίδιο τρόπο.

Η επανεμφάνιση της υπόθεσης στο X προκάλεσε πάντως τώρα και την αντίδραση του Elon Musk, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την Grok AI και μια από τις μεγαλύτερες AI εταιρείες στον κόσμο, την xAI της SpaceX. Ο ίδιος δήλωσε ότι ζήτησε από την ομάδα του να κάνει ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή να βοηθήσει στη διατήρηση σπάνιων βιβλίων και να τα σαρώνει χωρίς να κόβει τη ράχη τους.

I’ve asked the SpaceXAI team to preserve any rare books in a library and scan them the hard way vs just cutting off the spine and scanning

— Elon Musk (@elonmusk) July 27, 2026

Όσον αφορά την αντίδραση του κόσμου, τα σχόλια δεν είναι καθόλου κολακευτικά, με τους περισσότερους να παραλληλίζουν αυτό που συμβαίνει με τις δυστοπίες που περιγράφει το 1984 και το Fahrenheit 451.