Νέα μελέτη αλλάζει όσα ξέραμε για την εξαφάνιση των Νεάντερταλ

Για δεκαετίες η εξαφάνιση των Νεάντερταλ αποδιδόταν κυρίως σε δύο πράγματα. Στις απότομες κλιματικές αλλαγές και στον ανταγωνισμό με τον Homo sapiens. Μια νέα μελέτη όμως έρχεται για να μας δείξει ότι τελικά η πραγματική διαφορά ίσως δεν βρισκόταν μόνο στο περιβάλλον ή στη δύναμη, αλλά στον τρόπο που οι ομάδες συνδέονταν και επικοινωνούσαν μεταξύ τους.

Συγκεκριμένα, μια νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ προσπάθησε να αναπαραστήσει πώς ζούσαν και μετακινούνταν οι πληθυσμοί πριν από περίπου 60.000 χρόνια, μια περίοδο κατά την οποία γνωρίζουμε ότι οι Νεάντερταλ άρχισαν να εξαφανίζονται σταδιακά από την Ευρώπη.

Για να το πετύχουν αυτό, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μοντέλα κατανομής ειδών, μια μέθοδο που εφαρμόζεται συνήθως στην οικολογία για να υπολογιστεί σε ποιες περιοχές μπορεί να επιβιώσει ένας οργανισμός. Στην περίπτωση αυτή, τα μοντέλα εφαρμόστηκαν σε αρχαίους ανθρώπινους πληθυσμούς, με βάση αρχαιολογικά ευρήματα, γεωγραφικά δεδομένα και στοιχεία για τη μεταβλητότητα του κλίματος.

Αυτό που προέκυψε λοιπόν είναι ότι η εξαφάνιση των Νεάντερταλ δεν μπορεί να αποδοθεί σε έναν και μόνο παράγοντα, ούτε σε μια ξαφνική κατάρρευση, αλλά σε έναν συνδυασμό συνθηκών που λειτούργησαν σταδιακά.

Για αρχή, το κλίμα, η γεωγραφία και η δυναμική των πληθυσμών έπαιξαν ρόλο, αλλά το κρίσιμο στοιχείο φαίνεται να ήταν η ανθεκτικότητα των κοινωνικών δικτύων τους.

Από τη μία, οι πληθυσμοί του Homo sapiens φαίνεται ότι σχημάτιζαν μεγαλύτερα και πιο ευέλικτα δίκτυα. Αυτό σημαίνει ότι όταν μια ομάδα αντιμετώπιζε δυσκολίες, μπορούσε να μετακινηθεί, να ανταλλάξει πληροφορίες ή να βρει στήριξη σε άλλες ομάδες. Με απλά λόγια, υπήρχε ένα είδος δικτύου ασφαλείας που επέτρεπε την επιβίωση σε ασταθείς συνθήκες.

Από την άλλη, οι Νεάντερταλ μπορεί να είχαν και αυτοί επαφές μεταξύ τους, όμως αυτές οι συνδέσεις φαίνεται ότι ήταν πιο περιορισμένες και λιγότερο σταθερές, ιδιαίτερα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Όταν οι περιβαλλοντικές συνθήκες άρχισαν να αλλάζουν πιο γρήγορα και πιο απρόβλεπτα, αυτή η διαφορά αποδείχθηκε κρίσιμη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούσαν να προσαρμοστούν, αφού είχαν αντέξει και παλαιότερες παγετώδεις περιόδους αλλά ότι αυτή τη φορά η αστάθεια, μαζί με τα πιο αδύναμα κοινωνικά δίκτυα, ίσως τους άφησε εκτεθειμένους.

Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι η σύνδεση μεταξύ των ομάδων έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Οι πληθυσμοί που μπορούσαν να συνεργάζονται, να μοιράζονται πληροφορίες και να διατηρούν επαφές είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να αντέξουν σε έναν κόσμο που άλλαζε συνεχώς.

Πηγή: Science Direct