Δαχτυλίδι του Αϊνστάιν: Το σπάνιο φαινόμενο εντοπίστηκε σε κοντινό γαλαξία!

Το διαστημικό τηλεσκόπιο «Ευκλείδης» ανακάλυψε ένα σπάνιο αστρονομικό φαινόμενο γνωστό ως ‘Δαχτυλίδι του Αϊνστάιν’, το οποίο περιβάλλει έναν κοντινό γαλαξία!

Όπως ανακοίνωσε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA), η ανακάλυψη έγινε τον Σεπτέμβριο του 2023 από το Euclid, ένα τηλεσκόπιο που βρίσκεται σε εξαετή αποστολή χαρτογράφησης του σύμπαντος. Ο δακτύλιος περιβάλλει τον γαλαξία NGC 6505, ο οποίος βρίσκεται περίπου 590 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη. Οι υψηλής ανάλυσης εικόνες που κατέγραψε το Euclid αποκαλύπτουν έναν φωτεινό κεντρικό πυρήνα που περιβάλλεται από έναν λαμπερό, νεφελώδη δακτύλιο.

Ο NGC 6505 παρατηρείται από τους αστρονόμους από τον 19ο αιώνα, αλλά το ‘Δαχτυλίδι του Αϊνστάιν’ δεν είχε ανιχνευθεί έως τώρα. Σύμφωνα με την Jacqueline McCleary, αναπληρώτρια καθηγήτρια φυσικής στο Northeastern University, το χαρακτηριστικό αυτό παρέμενε αόρατο λόγω της φωτεινότητας του γαλαξία. Η προηγμένη ευαισθησία του Euclid όμως επέτρεψε την καθαρή παρατήρησή του για πρώτη φορά. Τα ‘Δαχτυλίδια του Αϊνστάιν’ σχηματίζονται όταν το φως ενός μακρινού γαλαξία καμπυλώνεται από τη βαρυτική επιρροή ενός μαζικού αντικειμένου, όπως ένας άλλος γαλαξίας, δημιουργώντας έναν τέλειο κυκλικό σχηματισμό.

Η ευθυγράμμιση που ευθύνεται για το συγκεκριμένο ‘Δαχτυλίδι του Αϊνστάιν’ αφορά τον NGC 6505 και έναν άλλο, χωρίς όνομα γαλαξία που βρίσκεται 4,42 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά. Από την πρώτη ανακάλυψη ενός ‘Δαχτυλιδιού του Αϊνστάιν’ το 1987, έχουν εντοπιστεί αρκετά, αν και ο ακριβής αριθμός τους παραμένει άγνωστος.

Το ‘Δαχτυλίδι του Αϊνστάιν’s ανήκει στην κατηγορία του strong gravitational lensing, ενός φαινομένου όπου μαζικά αντικείμενα καμπυλώνουν τον χωροχρόνο και διαστρεβλώνουν την πορεία του φωτός. Ο Xiaosheng Huang, καθηγητής φυσικής και αστρονομίας στο University of San Francisco, περιγράφει το ‘Δαχτυλίδι του Αϊνστάιν’ ως μία από τις πιο εντυπωσιακές εκφάνσεις αυτού του φαινομένου. Να σημειωθεί πως αυτές οι δομές δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι και απαιτούν ισχυρά τηλεσκόπια όπως το Euclid για να ανιχνευθούν.

Η ευθυγράμμιση που δημιούργησε αυτό το ‘Δαχτυλίδι του Αϊνστάιν’ αναμένεται να διατηρηθεί μάλιστα, δίνοντας στους αστρονόμους περισσότερες ευκαιρίες για μελέτη. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το Euclid και άλλα παρόμοια τηλεσκόπια θα συνεχίσουν να αποκαλύπτουν νέες πληροφορίες για τη σκοτεινή ύλη, μια αόρατη ουσία που επηρεάζει τις κοσμικές δομές μέσω της βαρύτητας. Οι ερευνητές, συμπεριλαμβανομένης της McCleary, ελπίζουν ότι οι μελλοντικές παρατηρήσεις θα οδηγήσουν σε ακόμη περισσότερες ανακαλύψεις, εμβαθύνοντας την κατανόηση του σύμπαντος και των αρχέγονων γαλαξιών του.

To φωτεινό Δαχτυλίδι του Αϊνστάιν γύρω από τον γαλαξία NGC 6505:

Κοντινό πλάνο από το Δαχτυλίδι του Αϊνστάιν γύρω από τον γαλαξία NGC 6505: