ΤΟ ΨΑΞΑΜΕ... | Γιατί τα flagship κινητά ξέφυγαν στις τιμές;

Τα τελευταία χρόνια η αγορά των smartphones έχει αλλάξει αρκετά όσον αφορά το κομμάτι των τιμών. Αν κάποιος κοιτάξει τις τιμές των κορυφαίων μοντέλων των μεγάλων κατασκευαστών, εύκολα θα διαπιστώσει ότι πλέον δεν θεωρείται ασυνήθιστο ένα κινητό να κοστίζει 1.200, 1.500 ή ακόμη και πάνω από 2.000 ευρώ στην περίπτωση των foldable συσκευών. Το ερώτημα λοιπόν είναι εύλογο. Έχουν γίνει τα κινητά υπερβολικά ακριβά ή υπάρχει άλλη εξήγηση για αυτές τις τιμές;

Η απάντηση σίγουρα δεν οφείλεται μόνο σε ένα παράγοντα, που συνήθως πιστεύουμε πως είναι η απληστία των μεγάλων corporations. Ένα μέρος της αύξησης οφείλεται στην τεχνολογική εξέλιξη και στο αυξημένο κόστος ανάπτυξης. Από την άλλη όμως, υπάρχουν και παράγοντες που σχετίζονται με τη στρατηγική των ίδιων των εταιρειών, οι οποίες έχουν καταλάβει ότι ένα μεγάλο ποσοστό καταναλωτών είναι διατεθειμένο να πληρώσει αρκετά παραπάνω χρήματα για ένα premium προϊόν.

Ας ξεκινήσουμε από το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το οποίο μου έδωσε και την ιδέα για αυτό το άρθρο. Το πρώτο iPhone κυκλοφόρησε το 2007 με τιμή στα 599 δολάρια για την έκδοση των 8 GB. Αν προσαρμόσουμε αυτό το ποσό στον αμερικανικό πληθωρισμό, αντιστοιχεί σήμερα σε περίπου 968 δολάρια, σύμφωνα με το Inflation Calculator. Τιμή που είναι κοντά στα 999 δολάρια, η οποία ήταν η τιμή λανσαρίσματος για το iPhone 17 στην έκδοση των 512GB. Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει όταν κοιτάξει κανείς τα ακριβότερα μοντέλα. Οι εκδόσεις Pro Max ή Ultra άλλων εταιριών ξεπερνούν πλέον εύκολα τα 1.200 ή 1.500 δολάρια, ενώ στην Ευρώπη οι τιμές είναι ακόμη υψηλότερες λόγω φόρων, όπως το ΦΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι ο πληθωρισμός φαίνεται να ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης ωστόσο σαφώς υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που εξηγούν ολόκληρη τη διαφορά.

Ένας σημαντικός λόγος είναι ότι τα σημερινά flagship κινητά δεν έχουν σχεδόν καμία σχέση με εκείνα του 2007 ή ακόμη και του 2015. Οι επεξεργαστές διαθέτουν δισεκατομμύρια τρανζίστορ και η σχεδίασή τους απαιτεί χρόνια ανάπτυξης. Οι οθόνες OLED και LTPO προσφέρουν υψηλότερη φωτεινότητα, καλύτερη χρωματική πιστότητα και μεταβλητό ρυθμό ανανέωσης έως 120 Hz. Τα συστήματα καμερών περιλαμβάνουν πολλαπλούς αισθητήρες, περισκοπικούς τηλεφακούς, προηγμένη σταθεροποίηση εικόνας και επεξεργασία φωτογραφιών με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Ακόμη και οι μπαταρίες, τα ηχεία, τα υλικά κατασκευής και η προστασία από νερό και σκόνη έχουν εξελιχθεί σημαντικά.

Αν και η τεχνολογία έχει προχωρήσει τα τελευταία 20 χρονιά, όλα αυτά αυξάνουν το κόστος παραγωγής. Σύμφωνα με εκτιμήσεις εταιρειών που αναλύουν το κόστος κατασκευής ηλεκτρονικών συσκευών, το συνολικό κόστος των εξαρτημάτων και της συναρμολόγησης ενός σύγχρονου flagship κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 400 και 600 δολαρίων, ανάλογα με το μοντέλο και τη χωρητικότητα. Αυτό ισχύει τόσο για κορυφαία iPhone όσο και για premium Android συσκευές. Φυσικά, αυτό το ποσό αφορά αποκλειστικά το λεγόμενο Bill of Materials και δεν περιλαμβάνει όλα τα υπόλοιπα έξοδα που απαιτούνται για να φτάσει ένα προϊόν στα ράφια των καταστημάτων.

Ένα από τα μεγαλύτερα έξοδα είναι η έρευνα και ανάπτυξη, γνωστή ως Research and Development ή απλά R&D. Οι μεγαλύτεροι κατασκευαστές επενδύουν κάθε χρόνο δισεκατομμύρια δολάρια για να σχεδιάσουν νέους επεξεργαστές, να εξελίξουν τις κάμερες, να δημιουργήσουν νέο λογισμικό και να αναπτύξουν τεχνολογίες που θα χρησιμοποιηθούν σε μελλοντικά προϊόντα. Για παράδειγμα, εταιρείες όπως η Apple, η Samsung και η Google διαθέτουν ετήσιους προϋπολογισμούς για R&D που φτάνουν ή και ξεπερνούν τα 20 με 30 δισεκατομμύρια δολάρια συνολικά σε όλους τους τομείς δραστηριότητάς τους. Ένα μέρος αυτών των χρημάτων αφορά φυσικά τα smartphones. Αν συνυπολογιστούν οι μισθοί χιλιάδων μηχανικών, οι δοκιμές, τα πρωτότυπα, οι νέες τεχνολογίες και η ανάπτυξη λογισμικού για πολλά χρόνια ενημερώσεων, γίνεται σαφές ότι το πραγματικό κόστος ενός κινητού δεν περιορίζεται στα εξαρτήματα που βρίσκονται μέσα στη συσκευή.

Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης το marketing. Οι μεγάλες εταιρείες ξοδεύουν τεράστια ποσά σε διαφημίσεις, συνεργασίες με παρόχους κινητής τηλεφωνίας, προβολή στα μέσα ενημέρωσης και εκδηλώσεις παρουσίασης νέων προϊόντων. Προσθέστε το κόστος μεταφοράς, αποθήκευσης, διανομής, εγγύησης και τεχνικής υποστήριξης και γίνεται εύκολα κατανοητό ότι η τελική τιμή περιλαμβάνει πολύ περισσότερα από το ίδιο το hardware.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη παράγοντας που συχνά παραβλέπεται, οι εταιρείες έχουν δημιουργήσει μια νέα κατηγορία προϊόντων. Τα Ultra, Pro και Pro Max μοντέλα δεν αντικατέστησαν απλώς τα παλαιότερα flagship. Δημιούργησαν ένα ακόμη ακριβότερο επίπεδο, αφήνοντας χώρο ώστε και τα βασικά flagship να ακολουθήσουν ανοδική πορεία στις τιμές. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα κινητά έχουν γίνει απρόσιτα. Στην πραγματικότητα, η αγορά προσφέρει σήμερα εξαιρετικές επιλογές στη μεσαία κατηγορία, με συσκευές που καλύπτουν τις ανάγκες της συντριπτικής πλειονότητας των χρηστών με πολύ χαμηλότερο κόστος. Οι διαφορές ανάμεσα σε ένα κινητό των 500 ευρώ και ένα των 1.300 ευρώ είναι πλέον αισθητά μικρότερες από ό,τι ήταν πριν από μία δεκαετία.

Τελικά, η αύξηση στις τιμές των flagship smartphones δεν οφείλεται σε έναν μόνο λόγο. Ο πληθωρισμός εξηγεί ένα μέρος της διαφοράς, αλλά όχι το σύνολο. Το ακριβότερο hardware, οι τεράστιες επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη, το υψηλό κόστος προώθησης, η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των συσκευών και η στρατηγική τοποθέτησης των premium μοντέλων στην αγορά συνθέτουν την πραγματική εικόνα. Το αν αξίζουν τελικά αυτά τα χρήματα είναι μια διαφορετική συζήτηση και η απάντηση εξαρτάται κυρίως από τις ανάγκες και τις προτεραιότητες του καθένα από εμάς.