ΤΟ ΨΑΞΑΜΕ... |  Eχουν όντως επιβλαβή ακτινοβολία τα bluetooth ακουστικά;

Τα ασύρματα ακουστικά έχουν γίνει πλέον κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Τα χρησιμοποιούμε στη δουλειά, στο γυμναστήριο, στο περπάτημα, στις μετακινήσεις και φυσικά στις τηλεφωνικές κλήσεις. Η άνεση που προσφέρουν είναι μεγάλη, αφού δεν υπάρχουν καλώδια και η σύνδεση με το κινητό ή τον υπολογιστή γίνεται σχεδόν αμέσως. Μαζί όμως με την εξάπλωσή τους, έχει μεγαλώσει και η ανησυχία μήπως τα Bluetooth ακουστικά είναι επικίνδυνα για την υγεία.

Η σύντομη απάντηση είναι πως, με βάση τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα, τα Bluetooth ακουστικά θεωρούνται ασφαλή. Δεν υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις ότι προκαλούν καρκίνο, βλάβες στον εγκέφαλο ή αλλοιώσεις στο DNA. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν εκπέμπουν καθόλου ακτινοβολία. Εκπέμπουν, αλλά έχει μεγάλη σημασία τι είδους ακτινοβολία είναι αυτή και σε τι επίπεδα βρίσκεται. Η ακτινοβολία δεν είναι πάντα κάτι επικίνδυνο από μόνη της καθώς υπάρχουν διαφορετικά είδη. Η πιο επικίνδυνη είναι η ιονίζουσα ακτινοβολία, όπως οι ακτίνες Χ, οι ακτίνες γάμμα και σε έναν βαθμό η υπεριώδης ακτινοβολία του ήλιου. Αυτή έχει αρκετή ενέργεια ώστε να επηρεάσει άτομα και μόρια, να προκαλέσει βλάβες στο DNA και σε ορισμένες περιπτώσεις να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου.

Τα Bluetooth ακουστικά όμως δεν ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Χρησιμοποιούν μη ιονίζουσα ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων. Στην ίδια γενική κατηγορία βρίσκονται και τα κινητά τηλέφωνα, τα Wi-Fi routers, οι φούρνοι μικροκυμάτων και άλλες καθημερινές συσκευές. Η μη ιονίζουσα ακτινοβολία έχει πολύ χαμηλότερη ενέργεια. Δεν μπορεί να σπάσει χημικούς δεσμούς και δεν έχει τη δύναμη να αλλοιώσει το DNA με τον τρόπο που μπορεί να το κάνει η ιονίζουσα ακτινοβολία. Το Bluetooth λειτουργεί συνήθως στη ζώνη των 2.4 GHz, όπως και το Wi-Fi. Μέσω αυτής της σύνδεσης μεταφέρεται ο ήχος από το κινητό, το laptop ή το tablet προς τα ακουστικά. Η εκπομπή ισχύος όμως είναι εξαιρετικά χαμηλή. Πολλά Bluetooth ακουστικά εκπέμπουν περίπου 1 έως 2,5 milliwatt, ενώ σε πολλές περιπτώσεις η πραγματική ισχύς είναι ακόμη χαμηλότερη.

Για σύγκριση, ένα κινητό τηλέφωνο κατά τη διάρκεια μιας κλήσης μπορεί να εκπέμπει πολύ υψηλότερη ισχύ απο 10 έως 100 mW, ανάλογα με το σήμα και τις συνθήκες χρήσης αυτό μπορεί να φτάσει και τα 200 με 500 mW. Γι’ αυτό και η σύγκριση με τα κινητά είναι σημαντική. Τα Bluetooth ακουστικά εκπέμπουν μόνο ένα μικρό ποσοστό της ακτινοβολίας που μπορεί να εκπέμψει ένα κινητό τηλέφωνο όταν βρίσκεται κοντά στο αυτί. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η έκθεση από τα ακουστικά μπορεί να είναι από 0,25% έως 10% σε σχέση με ένα τυπικό κινητό. Με απλά λόγια, αν κάποιος ανησυχεί για την ακτινοβολία, τα Bluetooth ακουστικά δεν είναι η βασική πηγή έκθεσης στην καθημερινότητά του.

Υπάρχει επίσης ο δείκτης SAR, δηλαδή ο ρυθμός με τον οποίο το σώμα απορροφά ενέργεια από μια συσκευή. Οι αρμόδιες αρχές, όπως η FCC στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν θέσει συγκεκριμένα όρια ασφαλείας για τις ηλεκτρονικές συσκευές. Τα Bluetooth ακουστικά λειτουργούν πολύ κάτω από αυτά τα όρια. Για να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα τα πιο δημοφιλή premium Bluetooth ακουστικά του 2025 ήταν AirPods Pro 2 με  δείκτη SAR 0,22 W/kg. Αρκετά χαμηλά ήταν επίσης και τα άλλα δυο που αποτελούν την τριάδα του περασμένου έτους, τα Galaxy Buds3 Pro στα 0,29–0,31 W/kg και τα Sony WF-1000XM5 0,27 W/kg.

Οι μεγάλοι οργανισμοί υγείας δεν έχουν καταλήξει σε συμπέρασμα που να συνδέει πειστικά τα Bluetooth ακουστικά με σοβαρά προβλήματα υγείας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, το National Cancer Institute, το CDC και άλλοι φορείς έχουν εξετάσει την έκθεση σε ραδιοσυχνότητες και μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η χρήση τέτοιων συσκευών προκαλεί καρκίνο ή εγκεφαλικές βλάβες. Αυτό είναι σημαντικό, γιατί μιλάμε για τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια και έχουν μελετηθεί εκτενώς.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η χρήση ακουστικών είναι εντελώς χωρίς κινδύνους. Ο πραγματικός και πιο πρακτικός κίνδυνος δεν είναι η ακτινοβολία, αλλά η ένταση του ήχου. Όταν ακούμε μουσική, podcasts ή βλέπουμε ταινίες σε υψηλή ένταση, ειδικά με ακουστικά που μπαίνουν μέσα στο αυτί, οι δομές του εσωτερικού αυτιού καταπονούνται. Με τον καιρό, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια ακοής. Σε αντίθεση με τους φόβους για την ακτινοβολία, αυτός ο κίνδυνος είναι πραγματικός και καλά τεκμηριωμένος.

Ένας απλός κανόνας είναι το 60/60. Δηλαδή να κρατάμε την ένταση κάτω από το 60% και να μην χρησιμοποιούμε ακουστικά συνεχόμενα για πάνω από 60 λεπτά χωρίς διάλειμμα. Είναι επίσης καλό να βγάζουμε τα ακουστικά όταν δεν τα χρησιμοποιούμε, όχι τόσο λόγω ακτινοβολίας, αλλά για να ξεκουράζονται τα αυτιά μας. Σε μεγάλες τηλεφωνικές κλήσεις, μπορούμε να χρησιμοποιούμε ανοιχτή ακρόαση ή να αλλάζουμε αυτί ανά διαστήματα.

Για όσους εξακολουθούν να ανησυχούν μπορουν φυσικά να επιλέξουν ενσύρματα ακουστικά. Αυτά δεν εκπέμπουν ραδιοσυχνότητες όπως τα Bluetooth. Παρ’ όλα αυτά, η διαφορά στην πράξη δεν φαίνεται να έχει ουσιαστική σημασία για την υγεία, εφόσον μιλάμε για σωστή χρήση και λογικά επίπεδα έντασης.

Εν κατακλείδι τα Bluetooth ακουστικά δεν είναι ο κρυφός εχθρός που παρουσιάζεται μερικές φορές. Εκπέμπουν ακτινοβολία, αλλά είναι χαμηλής ενέργειας, μη ιονίζουσα και σε πολύ μικρή ισχύ. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον μέσο χρήστη δεν βρίσκεται στο Bluetooth, αλλά στην κακή συνήθεια να ακούμε δυνατά και για πολλές ώρες. Με μέτρο στην ένταση και μικρά διαλείμματα, τα ασύρματα ακουστικά μπορούν να χρησιμοποιούνται με ασφάλεια στην καθημερινότητα.