ΤΟ ΨΑΞΑΜΕ... | Μας ακούν διαρκώς τα κινητά μας για να μας δείχνουν διαφημίσεις;

Υπάρχει μια εμπειρία που λίγο πολύ έχουμε ζήσει όλοι. Συζητάμε με κάποιον για ένα ταξίδι στην που θέλουμε να πάμε, για ένα καινούργιο κινητό, για μια μάρκα παπουτσιών ή ακόμη και ένα περίεργο αντικείμενο που δεν το ξέραμε μέχρι εχθές και ξαφνικά, λίγη ώρα αργότερα, εμφανίζεται μια σχετική διαφήμιση στο Facebook, στο Instagram ή στο YouTube. Το πρώτο πράγμα που περνά από το μυαλό μας είναι το εξής: «Τα κινητά μας ακούνε και μας κατασκοπεύουν».

Η ιδέα ότι το smartphone μας κατασκοπεύει μέσω του μικροφώνου του έχει γίνει σχεδόν μια σύγχρονη θεωρία συνωμοσίας. Όμως ισχύει κάτι τέτοιο;

Η σύντομη απάντηση είναι ότι δεν υπάρχουν αξιόπιστες αποδείξεις πως οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες καταγράφουν συνεχώς τις συνομιλίες μας για να μας δείχνουν διαφημίσεις. Μάλιστα, ειδικοί στον τομέα της κυβερνοασφάλειας έχουν επισημάνει ότι μια τέτοια πρακτική θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να παραμείνει κρυφή, αλλά και να υλοποιηθεί.

Ο λόγος είναι απλός, αν τα κινητά κατέγραφαν αδιάκοπα ό,τι λέμε, θα χρειαζόταν τεράστιος όγκος δεδομένων για την αποστολή και επεξεργασία όλων αυτών των ηχητικών αρχείων. Επιπλέον, η κατανάλωση μπαταρίας και δεδομένων θα ήταν αισθητά μεγαλύτερη, κάτι που θα είχε ήδη εντοπιστεί από ερευνητές και προγραμματιστές. Τότε γιατί συμβαίνει τόσο συχνά; Γιατί όλοι έχουμε την αίσθηση ότι κάποιος μας ακούει;

Η απάντηση βρίσκεται κυρίως στον τρόπο που λειτουργεί η σύγχρονη ψηφιακή διαφήμιση. Οι εταιρείες τεχνολογίας συλλέγουν τεράστιο αριθμό πληροφοριών για τις συνήθειες και τα ενδιαφέροντά μας. Ξέρουν ποιες ιστοσελίδες επισκεπτόμαστε, ποια βίντεο βλέπουμε, τι αναζητούμε στο διαδίκτυο, ποιες εφαρμογές χρησιμοποιούμε και πολλές φορές ακόμη και τις τοποθεσίες που επισκεπτόμαστε. Αυτά τα δεδομένα είναι αρκετά ώστε να δημιουργήσουν ένα πολύ ακριβές προφίλ για τον καθένα μας. Οι αλγόριθμοι μπορούν να προβλέψουν με εντυπωσιακή ακρίβεια τι μας ενδιαφέρει ή τι ενδέχεται να θελήσουμε να αγοράσουμε στο μέλλον.

Υπάρχει επίσης ένας ακόμη παράγοντας που συχνά υποτιμούμε, αυτή είναι η ανθρώπινη ψυχολογία. Όταν μιλάμε για ένα συγκεκριμένο προϊόν και αμέσως μετά βλέπουμε μια σχετική διαφήμιση, το γεγονός μάς κάνει εντύπωση και το θυμόμαστε. Αντίθετα, τις εκατοντάδες άσχετες διαφημίσεις που βλέπουμε καθημερινά τις ξεχνάμε μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Το μυαλό μας τείνει να δίνει μεγαλύτερη σημασία στις συμπτώσεις που επιβεβαιώνουν τους φόβους ή τις υποψίες μας.

Επίσης, οι πλατφόρμες γνωρίζουν πολλά και για τους ανθρώπους γύρω μας. Αν ένας φίλος, ένας συνεργάτης ή ένα μέλος της οικογένειάς μας ψάχνει συνεχώς για ένα συγκεκριμένο προϊόν και έχουμε στενή ψηφιακή σύνδεση μαζί του, δεν αποκλείεται να αρχίσουμε και εμείς να βλέπουμε παρόμοιες διαφημίσεις. Αυτό ενισχύει ακόμη περισσότερο την εντύπωση ότι το κινητό παρακολουθεί τις συνομιλίες μας.

Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει ότι τα smartphones είναι εντελώς αθώα. Πολλές εφαρμογές ζητούν πρόσβαση στο μικρόφωνο, στην κάμερα, στις επαφές και στην τοποθεσία μας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, εφαρμογές έχουν κατηγορηθεί ότι συνέλεγαν περισσότερα δεδομένα από όσα πραγματικά χρειάζονταν.

Γι' αυτό είναι σημαντικό να ελέγχουμε τα δικαιώματα που έχουμε δώσει στις εφαρμογές μας. Οι σύγχρονες εκδόσεις του Android και του iOS επιτρέπουν στους χρήστες να βλέπουν ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση στο μικρόφωνο και να ανακαλούν αυτές τις άδειες ανά πάσα στιγμή. Παρακάτω υπάρχει ένας οδηγός για να δείτε στην συσκευή σας ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση στο μικρόφωνο.

Android

Ανοίξτε τις Ρυθμίσεις.
Πατήστε Ασφάλεια και απόρρητο ή Απόρρητο (η ονομασία διαφέρει ανάλογα με τον κατασκευαστή).
Επιλέξτε Διαχείριση αδειών ή Permission Manager.
Πατήστε Μικρόφωνο.
Θα δείτε όλες τις εφαρμογές που έχουν ή έχουν ζητήσει πρόσβαση στο μικρόφωνο.
Επιλέξτε μια εφαρμογή και ορίστε αν θέλετε να έχει πρόσβαση:

Να επιτρέπεται πάντα
Μόνο κατά τη χρήση της εφαρμογής
Να ζητείται κάθε φορά
Να μην επιτρέπεται

iPhone (iOS)

Ανοίξτε τις Ρυθμίσεις.
Μεταβείτε στο Απόρρητο και ασφάλεια.
Πατήστε Μικρόφωνο.
Θα εμφανιστεί λίστα με όλες τις εφαρμογές που έχουν ζητήσει πρόσβαση.
Ενεργοποιήστε ή απενεργοποιήστε το διακόπτη δίπλα σε κάθε εφαρμογή ανάλογα με το αν θέλετε να χρησιμοποιεί το μικρόφωνο.

Για να κλεισουμε, όχι, τα κινητά μας -πιθανότατα- δεν μας ακούν συνεχώς για να μας δείχνουν διαφημίσεις. Όμως οι εταιρείες γνωρίζουν ήδη τόσα πολλά για εμάς, που δεν χρειάζεται καν να ακούσουν τις συνομιλίες μας για να προβλέψουν τι μας ενδιαφέρει. Ισως αυτό είναι το πιο εντυπωσιακό και ταυτόχρονα τρομακτικό συμπέρασμα από όλα. Η διαφήμιση που εμφανίστηκε αμέσως μετά από μια συζήτηση δεν σημαίνει ότι κάποιος μας παρακολουθούσε μέσω του μικροφώνου, απλώς αφήσαμε τους αλγόριθμους να μας μάθουν πολύ καλύτερα από ότι έπρεπε.