Το “Γιατί να το δω” είναι μια εβδομαδιαία κινηματογραφική στήλη με την οποία επιστρέφουμε σε αγαπημένες μας ταινίες και προσπαθούμε να σας πείσουμε πως αξίζουν τον χρόνο σας
Πλοκή: Ένα μικρό παιδί ανακαλύπτει γυρνώντας από το σχολείο πως πήρε κατά λάθος και το τετράδιο του φίλου του. Φοβούμενο τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτό αύριο για τον φίλο του, ξεκινάει ένα ταξίδι για το διπλανό χωριό όπου μένει, ώστε να το επιστρέψει.
Δώσε μου και λίγο context
Η ταινία που εκτόξευσε τον Ιρανό Abbas Kiarostami (1940 – 2016) σε έναν παγκοσμίου φήμης καλλιτέχνη στα τέλη της δεκαετίας του 80 και η πρώτη από μια τριάδα –αριστουργηματικών- έργων που διαδραματίζονται στην ίδια περίπου περιοχή του Ιράν και ονομάστηκε από τους κριτικούς ως η “τριλογία του Koker”. Ο Kiarostami ωστόσο έκανε σινεμά στο Ιράν από την δεκαετία του 70, ενώ ήταν και φωτογράφος και ποιητής. Ο Scorsese τον θεωρούσε έναν από τους σπουδαιότερους σκηνοθέτες της 7ης τέχνης και ο Kurosawa είχε βάλει το Where is the Friend’s Home? στις 100 αγαπημένες ταινίες του όλων των εποχών. Ο ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του -καλλιτεχνικά- κοντά στους Hou Hsiao-hsien, Andrei Tarkovsky, Federico Fellini, αλλά και στον δικό μας, Θεόδωρο Αγγελόπουλο. Το 1997 κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες για την ταινία Taste of Cherry, για την οποία ίσως επιστρέψουμε σε μελλοντικό επεισόδιο του “Γιατί να το δω”.
Γιατί να το δω;
Για την εκπληκτική οικονομία του σε όλα τα επίπεδα. Ο ορισμός του ρητού “στην απλότητα βρίσκεται η ομορφιά”. Ο Kiarostami συνθέτει ένα έργο τόσο ξεκάθαρο, τόσο διαυγές και τόσο ακριβές που μοιάζει σαν να χειρίζεται τα εκφραστικά του μέσα με την λακωνική ευστοχία ενός ποιητή. Αν σας ενδιαφέρει ο κινηματογράφος σαν φόρμα, είναι ένα έργο που επιβάλλεται όχι απλά να δείτε, αλλά, να μελετήσετε.
Για τον συγκλονιστικό τρόπο με τον οποίο μετατρέπει αληθινές τοποθεσίες (ένα ιρανικό χωριό) σε έναν ψυχοβγαλτικό λαβύρινθο. Τύφλα να ‘χουν τα Backrooms! Δεν θα ήταν εντελώς υπερβολή να πούμε πως το έργο έχει και ελαφριά horror στοιχεία μέσα, καθώς είναι δοσμένο από την οπτική γωνία του παιδιού.
Για την μαγική του ιδιότητα να συνδυάζει τον ρεαλισμό με την ποίηση. Σενάριο, μοντάζ, σκηνοθεσία, φωτογραφία, ερμηνείες, όλα στηρίζονται σε ένα ρεαλιστικό ύφος, στο όριο του ντοκιμαντέρ. Σταδιακά όμως, μέσα σου, η ιστορία του μεταμορφώνεται σε μια παραβολή, μια ιστορία ταυτόχρονα κυριολεκτική και μεταφορική, ανοικτή σε διάφορες ερμηνείες.
Για την σπαρακτική ανθρωπιά του. Ένα παιδί προσπαθεί απεγνωσμένα να βοηθήσει έναν φίλο του, σε έναν κόσμο που δεν φαίνεται να δίνει καμία σημασία ούτε σε αυτό, ούτε στην πρόθεσή του. Ο μικρός Ahmed είναι υπέροχος, καταφέρνοντας διακριτικά αλλά απολύτως πειστικά να αποτυπώσει στο βλέμμα του το άγχος ανάμεσα στις οικογενειακές και κοινωνικές επιταγές και την εσωτερική του ανάγκη να βοηθήσει τον φίλο του.
Γιατί είναι ταυτόχρονα μια πλούσια ηθογραφία του Ιράν της εποχής και πιστέψτε με, όσοι μεγαλώσατε στην ελληνική επαρχία την δεκαετία του 70 ή και του 80, δεν θα βρείτε και τόσες πολλές διαφορές όσες ενδεχομένως να πιστεύετε.
Γιατί παρά τις αμιγώς καλλιτεχνικές φιλοδοξίες του, έχει εξαιρετικό ρυθμό, δεν πλατειάζει πουθενά και σε μόλις 1 ώρα και 23 λεπτά παραδίδει ένα έργο με τεράστιο συναισθηματικό βάθος και αντίκτυπο.
Γιατί είναι μια ταινία που θυμίζει με εκκωφαντικό τρόπο πως το καλό σινεμά δεν απαιτεί εκατοντάδες άτομα και παραγωγές εκατομμυρίων, αλλά, μια κάμερα, μια χούφτα από ερασιτέχνες ηθοποιούς και μια δεκαριά ταλαντούχους ανθρώπους μπορεί να είναι αρκετή. Ο κινηματογράφος δεν θα γίνει ποτέ τόσο προσβάσιμος όσο η λογοτεχνία και η ποίηση (όπου το μόνο που χρειάζεται ένας καλλιτέχνης είναι μολύβι και χαρτί) αλλά ο Kiarostami αποδεικνύει πως δεν είναι τόσο μακριά σε υλικές απαιτήσεις.
Για εκείνο το λουλούδι στο τετράδιο.
Το "Γιατί να το δω" θα επιστρέφει κάθε Παρασκευή!
