Το Ζιγκ-Ζαγκ του Αϊνστάιν επιβεβαιώθηκε από το James Webb

Η πρόσφατη παρατήρηση του τηλεσκοπίου James Webb αποκάλυψε μια μοναδική διαστρική διάθλαση φωτός, γνωστή πλέον ως «Ζιγκ-Ζαγκ του Αϊνστάιν». Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο βαρυτικού φακού, όπου το φως ενός απομακρυσμένου κβάζαρ (υπερλαμπρού γαλαξιακού πυρήνα) εμφανίζεται πολλαπλασιασμένο και παραμορφωμένο λόγω δύο τεράστιων γαλαξιακών δομών που βρίσκονται μεταξύ του κβάζαρ και της Γης. Αυτή η διάταξη επιτρέπει στους αστρονόμους να παρατηρήσουν το ίδιο αντικείμενο από διαφορετικές οπτικές γωνίες, ενώ το φως ακολουθεί κυριολεκτικά «ζιγκ-ζαγκ» διαδρομές.

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν δεδομένα από το Webb για να παρακολουθήσουν το κβάζαρ J1721+8842 επί δύο χρόνια. Μελέτησαν την καμπύλη φωτός από έξι φωτεινά σημεία που δημιουργήθηκαν μέσω βαρυτικής διάθλασης, επιβεβαιώνοντας ότι το φαινόμενο προκλήθηκε από δύο τεράστιους γαλαξίες. Ο ένας γαλαξίας παγίδευσε και διπλασίασε το φως, ενώ ο δεύτερος παρήγαγε έναν αχνό δακτύλιο γνωστό ως «Δακτύλιο του Αϊνστάιν».

Αυτή η «τριπλή επικάλυψη» είναι η πρώτη του είδους της και προσφέρει πολύτιμα δεδομένα. Για παράδειγμα, η καθυστέρηση στον χρόνο άφιξης του φωτός στα διάφορα σημεία του φακού αποκάλυψε κρίσιμες πληροφορίες για την κατανομή της μάζας και την καμπυλότητα του χώρου.

Η ανακάλυψη θεωρείται πολύ σημαντική, καθώς μπορεί να προσφέρει ακριβέστερες μετρήσεις για το ρυθμό διαστολής του σύμπαντος, γνωστή και ως σταθερά του Hubble, καθώς και για την ποσότητα σκοτεινής ενέργειας που επηρεάζει την κοσμική επιτάχυνση. Μέχρι τώρα, οι επιστήμονες μπορούσαν να υπολογίσουν είτε τη σκοτεινή ενέργεια είτε τον ρυθμό διαστολής, όχι όμως και τα δύο ταυτόχρονα.

Αυτή η διπλή μέτρηση είναι κρίσιμη, καθώς ορισμένα δεδομένα από το Webb έχουν ήδη δημιουργήσει «εντάσεις» στην κοσμολογία, αμφισβητώντας θεμελιώδη μοντέλα. Με το «Ζιγκ-Ζαγκ του Αϊνστάιν», ίσως να λυθούν μερικά από τα μυστήρια που απειλούν να διαρρήξουν την κατανόησή μας για το σύμπαν.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε αρχικά στην πλατφόρμα arXiv και υποβλήθηκε για δημοσίευση στο Astronomy & Astrophysics.