The Prestige: Ο Tesla, η τηλεμεταφορά και το αληθινό πείραμα του στο Colorado

Δεν ξέρω για εσάς αλλά προσωπικά θεωρώ ότι το The Prestige κρύβει μέσα του όλα αυτά τα στοιχεία που θέλει ο Νόλαν να παρουσιάσει στις ιστορίες του. Έχει πραγματικά τα πάντα. Την εξαπάτηση, την ψευδαίσθηση, την εμμονή με τον χρόνο και την ταυτότητα, τη σύγκρουση ανάμεσα στη λογική και το συναίσθημα. Ο Νόλαν αγαπά να χειραγωγεί τον θεατή, να τον οδηγεί μέσα από λαβύρινθους αλήθειας και ψέματος, όπου κάθε αποκάλυψη ανατρέπει την προηγούμενη. Στο The Prestige όλα αυτά κορυφώνονται μέσα από την επιστήμη του Τέσλα, που γίνεται το τέλειο όχημα για να μιλήσει για τη φιλοδοξία, την απώλεια και την αυταπάτη της τελειότητας.

Στο The Prestige έχουμε μια από τις πιο σκοτεινές και πολυεπίπεδες ιστορίες του Christopher Nolan. Η ταινία ακολουθεί τη διαρκή αντιπαλότητα ανάμεσα στους δύο ταχυδακτυλουργούς, Robert Angier και Alfred Borden οι οποίοι μετατρέπουν την τέχνη της ψευδαίσθησης σε πεδίο εμμονής, φθόνου και αυτοκαταστροφής.

Αυτό που ξεκινά ως επαγγελματικός ανταγωνισμός εξελίσσεται σε μια ιστορία εμμονής και εκδίκησης, όπου κάθε μυστικό έχει το τίμημά του. Οι δύο άνδρες θυσιάζουν τα πάντα, πραγματικά τα πάντα, την καριέρα τους, τις οικογένειές τους και τελικά την ίδια τους την ταυτότητα. Θυμάστε όλοι τη σκηνή με τον Κινέζο ταχυδακτυλουργό και τη μεγάλη γυάλα που κουβαλούσε ανάμεσα στα πόδια του, προσποιούμενος τον αδύναμο γέρο για να κρύψει το μυστικό του. Αυτή η σκηνή είναι το κλειδί. Αυτό ακριβώς αναζητούν και οι δύο αντίπαλοι, το τέλειο κόλπο, εκείνο που απαιτεί να θυσιάσεις τον εαυτό σου για την ψευδαίσθηση.

Οι δυο τους είναι οι τέλειοι αντίπαλοι. Ξέρετε, στο ποδόσφαιρο αλλά και σε κάθε άθλημα, το όμορφο, η πραγματική ομορφιά, βρίσκεται όταν δύο ισχυρές δυνάμεις, δύο ψυχές που δεν αντέχουν την ήττα, συγκρούονται. Τότε συμβαίνει κάτι πραγματικά μαγικό, κάτι που κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει με ορθολογική σκέψη. Και εδώ, σε αυτή την ιστορία, βλέπουμε ακριβώς αυτό. Δύο τιτάνες, τους δύο καλύτερους στον τομέα τους να ανταγωνίζονται με πάθος, με πείσμα, με την ανάγκη να υπερβούν ο ένας τον άλλον ώστε να αποδείξουν ποιος είναι ικανός να ξεγελάσει όχι μόνο το κοινό αλλά και την ίδια την πραγματικότητα.

Σε αυτή την αναζήτηση εμπλέκεται και ο Nikola Tesla, ο οποίος με τα πειράματά του στην ασύρματη ενέργεια δίνει στον Angier την τεχνολογική «μαγεία» που μετατρέπει το αδύνατο σε πραγματικότητα. Και κάπως έτσι, η ταινία ανοίγει μια γέφυρα ανάμεσα στη μυθοπλασία και στην αληθινή ιστορία του ανθρώπου που ενέπνευσε αυτό το θαύμα.

Στην πραγματικότητα, ο Nikola Tesla υπήρξε μία από τις πιο ριζοσπαστικές μορφές της φυσικής και της μηχανικής του 20ού αιώνα. Όντως, το καλοκαίρι του 1899 εγκαταστάθηκε στο Colorado Springs όπου ίδρυσε ένα ιδιωτικό εργαστήριο έρευνας. Εκεί μελέτησε την ασύρματη μετάδοση ηλεκτρικής ενέργειας, τα ραδιοκύματα και τις ιδιότητες της ατμόσφαιρας σε μεγάλα υψόμετρα. Πειραματίστηκε με πηνία υψηλής τάσης, παράγοντας ηλεκτρικές εκκενώσεις μήκους έως και 40 μέτρων, τις μεγαλύτερες που είχαν παρατηρηθεί μέχρι τότε. Οι ήχοι από τους τεχνητούς του κεραυνούς ακούγονταν σε ολόκληρη την περιοχή ενώ λάμπες σε χωράφια μπορούσαν να ανάψουν χωρίς καλώδια, απλώς μέσω της εκπομπής ηλεκτρομαγνητικών πεδίων.

Η διάσημη φωτογραφία του μέσα στο εργαστήριο, όπου φαίνεται να κάθεται ήρεμος κάτω από αστραπές, είναι απολύτως αυθεντική ως προς το πείραμα που αναπαριστά, αλλά δημιουργήθηκε με τεχνική διπλής έκθεσης για λόγους ασφάλειας. Ο Tesla δεν καθόταν πραγματικά εκεί τη στιγμή της εκκένωσης, ωστόσο το πείραμα που αποτυπώνει πραγματοποιήθηκε με τις ίδιες συνθήκες και την ίδια ισχύ.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Colorado Springs, ο Tesla κατέγραψε σχολαστικά κάθε πείραμα και κάθε μέτρηση στο προσωπικό του ημερολόγιο. Από αυτές τις σημειώσεις γνωρίζουμε ότι απέδειξε την ύπαρξη στάσιμων ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων και τη δυνατότητα μεταφοράς ενέργειας χωρίς καλώδια μέσω συντονισμού, δηλαδή, δύο αρχές που αποτέλεσαν τη βάση για τη ραδιοτεχνολογία και τις ασύρματες επικοινωνίες που γνωρίζουμε σήμερα.

Το εργαστήριο διαλύθηκε το 1900, όμως τα ευρήματά του παρέμειναν θεμελιώδη για την εξέλιξη της επιστήμης. Και έτσι, ο μύθος του Tesla δεν γεννήθηκε από τη φαντασία του Nolan αλλά από την ίδια την πραγματικότητα ενός ανθρώπου που τόλμησε να αγγίξει τα όρια του αδύνατου. 

Ας γυρίσουμε λοιπόν στο αρχικό επιχείρημα, στο επιχείρημα ότι το μεγαλύτερο και πιο αντιπροσωπευτικό έργο του Christopher Nolan δεν μπορεί να είναι άλλο από το The Prestige. Μια ταινία όπου ένας από τους δευτερεύοντες χαρακτήρες, ο Nikola Tesla, ενσαρκώνει απόλυτα το πνεύμα του σκηνοθέτη. Όπως ο Tesla αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στην αναζήτηση της αλήθειας μέσα από την επιστήμη, έτσι και ο Nolan αφιερώνει το έργο του στην αναζήτηση της αλήθειας μέσα από την ψευδαίσθηση του κινηματογράφου. Και οι δύο μετατρέπουν τη γνώση σε τέχνη, την εμμονή σε έμπνευση και το αδύνατο σε κάτι χειροπιαστό.

Θυμηθείτε απλώς τα λόγια του Michael Caine στην εμβληματική αφήγηση που ανοίγει και κλείνει την ταινία. Με τη βαρύτητα της φωνής του, περιγράφει την ίδια τη δομή όχι μόνο κάθε μαγικού κόλπου, αλλά και κάθε ιστορίας, κάθε δημιουργίας.

«Κάθε μεγάλο μαγικό κόλπο αποτελείται από τρία μέρη, τρεις πράξεις.
Το πρώτο μέρος λέγεται Η Υπόσχεση. Ο ταχυδακτυλουργός σού δείχνει κάτι συνηθισμένο. Μια τράπουλα, ένα πουλί ή έναν άνθρωπο. Σου δείχνει αυτό το αντικείμενο, ίσως σου ζητήσει να το εξετάσεις, για να βεβαιωθείς πως είναι πραγματικό, αμετάβλητο, φυσιολογικό. Μα φυσικά… πιθανότατα δεν είναι.

Το δεύτερο μέρος λέγεται Η Ανατροπή. Ο μάγος παίρνει κάτι συνηθισμένο και το κάνει να κάνει κάτι ασυνήθιστο. Τώρα ψάχνεις το μυστικό, μα δεν θα το βρεις, γιατί στην πραγματικότητα δεν ψάχνεις. Δεν θέλεις στ’ αλήθεια να το ανακαλύψεις. Θέλεις να εξαπατηθείς.

Αλλά δεν θα χειροκροτήσεις ακόμα, γιατί το να κάνεις κάτι να εξαφανιστεί δεν είναι αρκετό. Πρέπει να το φέρει πίσω. Κι αυτό είναι το τρίτο μέρος, το πιο δύσκολο, το μέρος που ονομάζουμε Το Prestige.»

Και τότε, μέσα σε μία από τις πιο ειλικρινείς στιγμές του Nolan, ο Cutter μας θυμίζει την ουσία της εμπειρία.

«Τώρα ψάχνεις το μυστικό. Μα δεν θα το βρεις, γιατί δεν ψάχνεις πραγματικά. Δεν θέλεις να το καταλάβεις. Θέλεις να εξαπατηθείς.»