Το τέρας μέσα μας – Τι συμβολίζουν οι εχθροί στα Horror Games

Τα τέρατα που αντιμετωπίζουμε σε έναν horror βιντεοπαιχνίδι δεν είναι απλά εφιάλτες που θέλουν να απειλήσουν τη ζωή μας. Είναι κάτι πολύ παραπάνω. Είναι ένα μήνυμα ή καλύτερα, μία ενοχή που σε κοιτά κατάματα και περιμένει να την αναγνωρίσεις και να την αποδεχθείς βροντώντας την πόρτα σου ξανά και ξανά μέχρι να αποφασίσεις να το κάνεις. Μέχρι τώρα υπάρχουν αξέχαστοι τίτλοι του genre που οι εχθροί τους μπορεί να φαίνονται σε ορισμένες περιπτώσεις επιφανειακοί αλλά αντιθέτως, κρύβουν κάτι πολύ βαθύτερο. Μία ψυχολογική σπουδή. Γιατί αυτά τα τέρατα που συναντάμε στο μονοπάτι μας δεν είναι απλά εμπόδια. Είναι προεκτάσεις της ίδιας της ψυχής του πρωταγωνιστή και κατ επέκταση, της δικιάς μας.

Τα παραδείγματα πολλά και οι περιπτώσεις αμέτρητες. Από τον επιβλητικό Pyramid Head, μέχρι και τα αποκρουστικά clickers του The Last of Us, κύριο κίνητρο των εχθρών δεν είναι μόνο να προκαλέσουν φόβο και απειλή στον παίκτη. Είναι να τον κάνει να νιώσει. Ενοχή, απόγνωση, καταπίεση, τραύμα, θυμό, λύπη και εν τέλει να τον κάνει να αναρωτηθεί. Τελικά το απίστευτα αυτό τρομακτικό πλάσμα δεν είναι ο εχθρός. Είναι αυτό που προσπαθούσαμε να ξεχάσουμε και το καταχωνιάσαμε σε μία σκοτεινή γωνία του μυαλού μας.

Πάμε στον Πυραμιδοκέφαλο. Έναν εχθρό που στοίχειωσε αμέτρητες στιγμές όχι μόνο τον James, αλλά και εμένα προσωπικά. Από όλους τους εχθρούς που έχουν απειλήσει τις ψηφιακές ζωές των παικτών, λίγοι είναι αυτοί που έχουν καταφέρει να σοκάρουν το κοινό και να μείνουν τόσο εμβληματικοί όσο ο Pyramid Head. Μιλάμε για έναν κίνδυνο. Έναν κίνδυνο που δεν μιλάει. Δεν τρέχει. Δεν φέρει καν ανθρώπινο πρόσωπο. Όμως, παρά όλα αυτά, η παρουσία του είναι αποπνικτική. Όχι απαραίτητα γιατί απειλεί τον James. Αλλά πολύ απλά γιατί τον αντιπροσωπεύει.

Δεν μιλάμε για έναν απλό δήμιο-τιμωρό. Γιατί αυτό είναι απλά το κάλυμμα. Ένα κάλυμμα που έτσι και το αφαιρέσει ο παίκτης από το κεφάλι του έρχεται αντιμέτωπος με την αλήθεια. Πως πρακτικά αποτελεί την σωματική ενσάρκωση της ενοχής του James για όσα έκανε και όσα αρνείται να αποδεχθεί. Για αυτό η όλη κάθαρση του James έχει ως επίκεντρο τον ίδιο και τον Pyramid Head.

“The triangle has right angles and acute edges, their sharpness suggests the possibility of pain, and the triangle shape also helps explain the monster's role in the game.”

Το παραπάνω quote προέρχεται από τον ίδιο τον Masahiro Ito.

Ο Pyramid Head είναι ο εφιάλτης που δεν προέρχεται από το υπερφυσικό, αλλά από τον ίδιο τον εσωτερικό μας κόσμο. Ένα τέρας φτιαγμένο όχι από σάρκα, αλλά από ενοχές και μνήμη.

Ένας ακόμη εχθρός που η φράση “μην κρίνεις ένα βιβλίο από το εξώφυλλό του” ταιριάζει γάντι είναι τα clickers από το The Last of Us. Στο πόνημα της Naughty Dog οι εχθροί δεν είναι απλά άμυαλα ζόμπι που αναζητούν διακαώς τροφή. Είναι απομεινάρια ανθρώπων. Οι clickers με την αηδιαστική τους εμφάνιση, τα παραμορφωμένα κεφάλια, τις ανατριχιαστικές τους κραυγές και την τυφλή τους επιθετικότητα δεν είναι απλοί εχθροί. Μπορούν να μεταφραστούν ως ένα σύμβολο απώλειας της ταυτότητας ενός ανθρώπου. Είναι αυτό που μένει όταν το ανθρώπινο κομμάτι θαφτεί. Αυτό είναι που κάνει και τους εχθρούς αλλά και το ίδιο το παιχνίδι τόσο διαφορετικό. Πως ο παίκτης δεν παλεύει απλά για την επιβίωση. Φλερτάρει με την ίδια την ιδέα πως κάθε clicker και κατ επέκταση κάθε εχθρός που σκοτώνει ήταν κάποτε ένας φίλος, ένα μέλος μιας οικογένειας...ένα παιδί. Αντιπροσωπεύουν την καταστροφή ενός πολιτισμού σωματικά και ηθικά.

“When the post-apocalyptic genre is done properly, you really get to explore people and what we do to each other.”

Το παραπάνω quote προέρχεται από τον ίδιο το Neil Druckmann που εν συντομία μας λέει πως ο τρόμος στο The Last of Us δεν είναι μόνο για τον κόσμο ή τους εχθρούς, αλλά για τον ίδιο τον άνθρωπο και την ψυχολογία του.

Από τη λίστα, φυσικά, δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι εμβληματικοί Mr. X και Nemesis των Resident Evil. Μπορεί να μην κουβαλούν τον ψυχαναλυτικό συμβολισμό του Pyramid Head, αλλά λειτουργούν άψογα ως ενσαρκώσεις μηχανικής έντασης. Ο Mr. X, με τον αργό αλλά σταθερό βηματισμό του, μετατρέπει το R.P.D. σε έναν λαβύρινθο καθαρής αγωνίας.

Δεν χρειάζεται να τον δεις, τον ακούς. Και μόνο αυτό αρκεί για να μην νιώσεις ποτέ ασφαλής. Κάθε βήμα του παίκτη γίνεται απόφαση επιβίωσης. Αντιθέτως ο Nemesis λειτουργεί διαφορετικά γιατί κάνει τον τρόμο πιο προσωπικό. Δεν κυνηγά απλώς τον παίκτη. Τον στοχεύει. Το “S.T.A.R.S.” που ουρλιάζει δεν είναι απλώς μία ατάκα που έμεινε χαραγμένη στο μυαλό των παικτών. Είναι μία σκληρή υπενθύμιση πως στα μάτια του είσαι το θήραμα που όσο και να τρέξεις δεν θα μπορέσεις να κρυφτείς.

Στα της Resident Evil σειράς, ένας ακόμη εχθρός που στοιχειώνει της αναμνήσεις μου αφορά την Lisa Trevor από το πρώτο Resident Evil. Μιλάμε για έναν τραγικό εχθρό, ένα παιδί που μέσα από δεκαετίας βασανιστηρίων και μεταλλάξεων στα χέρια της Umbrella κατάφερε να γίνει το αθάνατο πειραματόζωο της. Όμως, πίσω από την εμφάνισή της υποβόσκει μία βαθιά ανθρώπινη ιστορία πόνου, απώλειας και εγκατάλειψης. Η Lisa δεν είναι απλώς ένα τέρας. Είναι πρακτικά το θύμα ενός συστήματος που θυσίασε την αθωότητά της στον ψυχρό βωμό της επιστήμης.

Μετά την αντιμετώπιση μου μαζί της, το πειραματόζωο της Umbrella δεν μου άφησε φόβο. Αντιθέτως μου προκάλεσε οίκτο. Γιατί κάθε της κίνηση φανερώνει την εμμονική αναζήτηση της μητέρας της. Φανερώνει τον πόνο μιας ύπαρξης που δεν έπρεπε να γίνει εχθρός. Είναι ο τρόμος του ανθρώπινου λάθους προσωποποιημένος.

Πάμε στο The Evil Within με διασημότερο εχθρό κατά την προσωπική μου άποψη τον Keeper. Μόνο που ο συγκεκριμένος δεν είναι απλά ένας κυνηγός που ανιχνεύει τα ίχνη σου. Είναι ο ίδιος ο τρόμος της καταπίεσης και της ενοχής προσωποποιημένος. Όπως έχετε δει το κεφάλι του καλύπτει ένα χρηματοκιβώτιο. Σε πρώτη ματιά κάποιοι μπορεί να πιστεύουν πως είναι απλά μία “σιχαμερή” επιλογή της ομάδας. Θεωρώ πως όχι. Αυτό το χρηματοκιβώτιο λειτουργεί ως ένα συμβολικό κλείδωμα τραυματικών αναμνήσεων που αρνούμαστε πεισματικά να αντικρίσουμε.

Είναι ότι ο Ruvik θέλει να κρατήσει θαμμένο. Η εμμονή του να επιστρέφει ξανά και ξανά, ακόμη κι αν σκοτωθεί, ενσαρκώνει την ιδέα πως κάποια τραύματα δεν πεθαίνουν, αλλά επανέρχονται εφόσον δεν τα αντιμετωπίσεις. Κάθε του εμφάνιση συνοδεύεται από μια πνιγηρή, σχεδόν θρησκευτική ατμόσφαιρα τρόμου. Δεν είναι απλώς ένας ακόμη αντίπαλος. Είναι μια αλληγορία για το πόσο βαθιά μπορεί να κρύβονται μέσα μας τα πιο σκοτεινά κομμάτια της ψυχής και πόσο επικίνδυνο είναι να τα αφήνεις θαμμένα.

Επομένως που καταλήγουμε; Πως στο τέλος της ημέρας τα τέρατα που μας κυνηγούν στα horror games μπορεί εκ πρώτης όψεως να θεωρούμε πως βρίσκονται εκεί για να μας τρομάξουν, όμως, μόνο αυτό δεν είναι. Είναι μεταφορικοί καθρέφτες. Μπορεί να έρχονται με το κάλυμμα της παραμόρφωσης και της αιματοχυσίας αλλά παραμένουν καθρέφτες.

Είναι μία αντανάκλαση ενοχών, τραυμάτων, φόβων και αλήθειας που δεν τολμάμε να κοιτάξουμε κατάματα. Από τον “μουγκό” τρόμο του Pyramid Head, μέχρι την επιβλητική παρουσία του Nemesis, ή το μανιασμένο βάρος του Keeper, καταλήγουμε πως κάθε εχθρός κρύβει κάτι βαθύτερο. Μία ιστορία, ένα σύμβολο ή καλύτερα, ένα κομμάτι του ανθρώπινου ψυχισμού που αρνείται να μείνει θαμμένο. Ίσως τελικά αυτός είναι και ένας από τους λόγους που επιστρέφουμε ξανά και ξανά στον τρόμο. Όχι απαραίτητα για να νικήσουμε το μοχθηρό αυτό τέρας. Αλλά για να το κατανοήσουμε.