Η επιδημία γέλιου που ξέσπασε στην Τανγκανίκα το 1962

Το 1962, στο χωριό Kashasha κοντά στη λίμνη Victoria της Τανγκανίκα, τρεις μαθήτριες σε οικοτροφείο άρχισαν ξαφνικά να γελούν ανεξέλεγκτα και το φαινόμενο εξαπλώθηκε γρήγορα, επηρεάζοντας 95 από τις 159 μαθήτριες και εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο παράξενα περιστατικά μαζικής υστερίας που έχουν καταγραφεί.

Οι δασκάλες, παρόλο που δεν εμφάνισαν συμπτώματα, παρατήρησαν ότι τα κορίτσια ήταν ανήσυχα και δεν μπορούσαν να παρακολουθήσουν τα μαθήματα με αποτέλεσμα το σχολείο να κλείσει για περίπου δύο μήνες, ενώ όταν άνοιξε ξανά το φαινόμενο επανεμφανίστηκε και εξαπλώθηκε σε άλλα χωριά και σχολεία προκαλώντας μεγάλη αναστάτωση στην περιοχή.

Μέσα στους επόμενους μήνες λοιπόν, περισσότερα από 1.000 άτομα επηρεάστηκαν, κυρίως παιδιά και έφηβοι, ενώ συνολικά 14 σχολεία αναγκάστηκαν να κλείσουν προσωρινά καθώς το φαινόμενο του ανεξέλεγκτου γέλιου συνοδευόταν από λιποθυμίες, εξανθήματα, κλάματα, δυσκολία στην αναπνοή και έντονο άγχος, χωρίς να εντοπιστεί κάποια οργανική αιτία.

Οι επιστήμονες που μελέτησαν το περιστατικό θεώρησαν πως επρόκειτο για μαζική ψυχογενή ασθένεια, δηλαδή μια ψυχολογική αντίδραση που εκδηλώνεται σωματικά σε συνθήκες έντονου άγχους ή κοινωνικής πίεσης, και εξήγησαν πως οι έφηβοι, λόγω ηλικίας και ευαισθησίας, είναι πιο ευάλωτοι σε τέτοια φαινόμενα, ειδικά όταν βρίσκονται σε αυστηρές συνθήκες όπως τα οικοτροφεία.

Το περιστατικό στο Kashasha δεν ήταν το μοναδικό εκείνη την περίοδο καθώς την ίδια εποχή καταγράφηκαν δύο ακόμη παρόμοια φαινόμενα σε χωριά της Ουγκάντας, κοντά στη λίμνη Victoria, όπου αντί για γέλιο, πολλοί άνθρωποι άρχισαν ξαφνικά να τρέχουν ανεξήγητα, σαν να τους είχε κυριεύσει πανικός.

Κι όμως, περιστατικά σαν αυτό της Τανγκανίκα δεν είναι τόσο σπάνια όσο θα φανταζόταν κανείς. Από τότε έχουν καταγραφεί αρκετά ακόμη φαινόμενα μαζικής υστερίας σε διάφορα μέρη του κόσμου, σε σχολεία της Κολομβίας, εργοστάσια στην Ασία και απομονωμένα χωριά στην Αφρική.

Αν και τα συμπτώματα διαφέρουν από περίπτωση σε περίπτωση, εκείνο που τα συνδέει είναι ο τρόπος με τον οποίο η ψυχολογική πίεση και το άγχος εκδηλώνονται συλλογικά μέσα σε μια ομάδα, προκαλώντας αντιδράσεις που μπορεί να φαίνονται ανεξήγητες αλλά στην πραγματικότητα έχουν ψυχολογική και κοινωνική βάση.