Υπήρξε περίοδος χωρίς πολέμους στην ιστορία της ανθρωπότητας;

Η ανθρώπινη ιστορία είναι γεμάτη από συγκρούσεις, βία και αίμα, κάτι που γεννά ένα εύλογο ερώτημα: υπήρξε άραγε ποτέ μια εποχή όπου οι άνθρωποι ζούσαν πραγματικά χωρίς πολέμους;

Σύμφωνα με ιστορικούς και αρχαιολογικά ευρήματα, η απάντηση δεν είναι ξεκάθαρη, γιατί εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το τι ακριβώς εννοούμε όταν μιλάμε για «πόλεμο».

Όπως εξηγεί ο ιστορικός Ian Morris του Πανεπιστημίου Stanford, αν ως πόλεμο θεωρούμε τις οργανωμένες συγκρούσεις ανάμεσα σε κράτη ή κυβερνήσεις, τότε πράγματι υπήρξαν τεράστιες περίοδοι χωρίς πολέμους, αφού για σχεδόν το 99% της ανθρώπινης ιστορίας δεν υπήρχαν οργανωμένα κράτη. Αν όμως η συζήτηση αφορά τη βία γενικότερα, οι επιστήμονες συμφωνούν ότι οι άνθρωποι ανέκαθεν ήταν ικανοί να σκοτώνουν ο ένας τον άλλον.

Παλιότερες μελέτες βασισμένες σε ανθρώπινα οστά από διάφορες περιοχές του κόσμου, έδειξαν ότι κατά την εποχή που οι άνθρωποι ζούσαν ως νομάδες κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες, πριν καν από την ανάπτυξη της γεωργίας, ο πόλεμος ήταν εξαιρετικά σπάνιος ή ακόμη και ανύπαρκτος. 

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχε βία. Σκελετοί ηλικίας 10.000 έως 13.000 ετών που βρέθηκαν στην Κένυα και το Σουδάν φέρουν ίχνη βίαιου θανάτου. Ωστόσο, οι περισσότεροι ερευνητές δεν χαρακτηρίζουν αυτά τα περιστατικά ως πολέμους, επειδή δεν προέρχονταν από οργανωμένα κράτη ή μεγάλες στρατιωτικές συγκρούσεις.

Όλα άλλαξαν από τη στιγμή που εμφανίστηκαν βασίλεια και αυτοκρατορίες, τότε οι πόλεμοι έγιναν πολύ συχνότεροι. Παρόλα αυτά, η ιστορία καταγράφει και αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, όπως περιόδους μακροχρόνιας ειρήνης ανάμεσα στην Αίγυπτο και τους Χετταίους, στη Ρώμη και την Περσία, αλλά και στην Ανατολική Ασία.

Όπως καταλήγουν οι ιστορικοί, ο πόλεμος μπορεί να αποτέλεσε τον κανόνα για μεγάλο μέρος της ιστορίας, όμως υπήρξαν περίοδοι που αποδεικνύουν ότι η ειρήνη έστω και προσωρινά ήταν εκεί.