Ένα κύριο ωκεάνιο ρεύμα οδηγείται σε κατάρρευση

Το Atlantic Meridional Overturning Circulation ή AMOC, είναι ένα σύνολο ωκεάνιων ρευμάτων στον Ατλαντικό ωκεανό τα οποία μεταφέρουν τα θερμά τροπικά νερά βορειότερα προς τους πόλους. Αυτή η εναλλαγή θερμότητας είναι κρίσιμη για τη Γη και στο πέρασμα των αιώνων έχουν υπάρξει εναλλαγές στην ταχύτητά του. Τώρα μία νέα έρευνα δείχνει πως η επιβράδυνση που παρατηρούμε δεν είναι ασήμαντη και αντιθέτως μπορεί να οδηγήσει σε ολοκληρωτική κατάρρευση του ρεύματος.

Στην έρευνά του, ο Niklas Boers του Freie Universitat στο Βερολίνο, υποστηρίζει πως το AMOC μπορεί να μείνει σχετικά σταθερό μόνο σε δύο ξεχωριστές φάσεις. Μία είναι αυτή που γνωρίζουμε σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας, όπου τα θερμά νερά από τις τροπικές περιοχές εξατμίζονται κατά το ταξίδι τους βόρεια και γίνονται ολοένα και πιο πυκνά καθώς πέφτει η θερμοκρασία τους και αυξάνεται η αλατότητά τους. Η διαδικασία αυτή δε διαχύει μόνο τη θερμότητα στον ωκεανό και την ατμόσφαιρα, αλλά επιτρέπει να κινούνται και να αναμιγνύονται οργανικές ενώσεις και ορυκτά κρίσιμα για τα ωκεάνια νερά.

Η άλλη φάση είναι ένα πιο αδύναμο σύστημα με νερά που διαχέουν τη θερμότητα αργά στον ωκεανό.

Τα νέα κλιματικά μοντέλα δείχνουν μία σημαντική επιβράδυνση στην κίνηση των ρευμάτων, με τον πάγο που λιώνει να επηρεάζει την αλατότητα και τη θερμοκρασία με έναν τρόπο που φρενάρει ολόκληρο το σύστημα. Αρκετοί θεωρούν πως το AMOC έχει κάποια ελαστικότητα για να αντέξει αυτήν την αλλαγή, αλλά ο Boers θεωρεί πως θα καταρρεύσει και μάλιστα βρισκόμαστε πολύ κοντά χρονικά σε αυτήν την κατάρρευση.

Τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται εδώ δείχνουν πως η πρόσφατη ανακάλυψη της μείωσης του AMOC τις τελευταίες δεκαετίες, δεν είναι μόνο μία διακύμανση που σχετίζεται με σπάνιες κλιματικές αλλαγές ή μία γραμμική αντίδραση στις αυξανόμενες θερμοκρασίες. Αντί αυτού, τα στοιχεία υποστηρίζουν πως η μείωση μπορεί να σχετίζεται με μία παντελή απώλεια της σταθερότητας του AMOC στη διάρκεια του τελευταίου αιώνα και πως το AMOC μπορεί να είναι πολύ κοντά σε μία κρίσιμη μετάβαση στη φάση της αργής κυκλοφορίας.

Μία τέτοια απότομη αλλαγή σε ένα τόσο τεράστιο σύστημα θα έχει πρωτοφανείς επιπτώσεις στα καιρικά συστήματα στην Ευρώπη και την Αμερική με μαζικές επιπτώσεις στον αγροτικό και τουριστικό τομέα, ενώ θα επηρεάσει και τη χλωρίδα και πανίδα. Σε κάθε περίπτωση όμως δεν είναι εύκολη η χρονική πρόβλεψη γεωλογικών φαινομένων και μία “ξαφνική” αλλαγή με χρονικούς όρους του περιβάλλοντος μπορεί να σημαίνει χρόνια ή και δεκαετίες για τον άνθρωπο.

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Nature.