Είμαστε όλοι Ασγκαρντιανοί; Νέα στοιχεία για την προέλευση της ζωής στη Γη

Οι επιστήμονες πλησιάζουν όσο ποτέ στην απάντηση ενός από τα μεγαλύτερα ερωτήματα της ζωής: από πού προήλθαν όλα τα πολύπλοκα ζωντανά όντα στη Γη, από τα φυτά και τα ζώα μέχρι τον ίδιο τον άνθρωπο.

Στο επίκεντρο της νέας έρευνας βρίσκονται τα Archaea, μια από τις τρεις βασικές “περιοχές” της ζωής, μαζί με τα βακτήρια και τους ευκαρυωτικούς οργανισμούς. Πρόκειται για μονοκυτταρικούς μικροοργανισμούς που ζουν συχνά σε ακραία περιβάλλοντα και θεωρούνται από τους πιο αρχαίους κατοίκους του πλανήτη.

Οι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, δηλαδή όλα τα κύτταρα με πυρήνα, δεν εμφανίστηκαν τυχαία. Η επικρατούσα θεωρία λέει ότι προέκυψαν πριν από περίπου 1,6 έως 2,2 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν ένας αρχαίος οργανισμός ανέπτυξε στενή συμβιωτική σχέση με ένα βακτήριο που χρησιμοποιούσε οξυγόνο. Από αυτή τη “συνεργασία” γεννήθηκε η πολύπλοκη ζωή. 

Το 2023, ερευνητές από το University of Texas at Austin ανέλυσαν εκατοντάδες γονιδιώματα αρχαίων οργανισμών και κατέληξαν σε ένα εντυπωσιακό συμπέρασμα: όλοι οι γνωστοί ευκαρυωτικοί οργανισμοί μπορούν να συνδεθούν εξελικτικά με μια συγκεκριμένη ομάδα, γνωστή ως Asgard archaea.

Ακόμη πιο συγκεκριμένα, η γενεαλογική γραμμή Hodarchaeales, που εντοπίστηκε σε θαλάσσια ιζήματα, φαίνεται να είναι ο πιο κοντινός γνωστός συγγενής των ευκαρυωτικών κυττάρων. Τα αρχαία αυτά διαθέτουν πρωτεΐνες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν χαρακτηριστικές μόνο των ευκαρυωτών, κάτι που δείχνει μια ξεκάθαρη εξελικτική “γέφυρα” ανάμεσα στις δύο μορφές ζωής.

Σύμφωνα με τον Brett Baker, αναπληρωτή καθηγητή βιολογίας και συν-συγγραφέα της μελέτης, τα ευρήματα αυτά επιτρέπουν για πρώτη φορά στους επιστήμονες να παρακολουθήσουν τη μετάβαση από απλά κύτταρα σε οργανισμούς με πυρήνα.

Τα Asgard archaea πήραν το όνομά τους από τη σκανδιναβική μυθολογία και εκτιμάται ότι εμφανίστηκαν πριν από περισσότερα από δύο δισεκατομμύρια χρόνια. Οι απόγονοί τους εξακολουθούν να ζουν σήμερα σε βάθη ωκεανών και θερμές πηγές, δίνοντας στους επιστήμονες μια μοναδική ευκαιρία να μελετήσουν πώς ξεκίνησε η πολύπλοκη ζωή στη Γη.