Το ηφαίστειο-φάντασμα της Αλάσκας

Το ηφαίστειο Veniaminof που πήρε το όνομά του από τον Ρώσο ιεραπόστολο Innocent Veniaminov και δεσπόζει παγωμένο στις Αλεούτιες Νήσους της Αλάσκας κρύβει μια εκρηκτική ιδιαιτερότητα καθώς εκρήγνυται σιωπηλά σχεδόν ποτέ χωρίς προειδοποίηση.

Παρότι το Veniaminof παρακολουθείται συστηματικά, οι περισσότερες εκρήξεις του από το 1993 και μετά συνέβησαν χωρίς κανένα σαφές προειδοποιητικό σημάδι. Το 2021, για παράδειγμα, η δραστηριότητά του εντοπίστηκε τρεις ημέρες μετά την έναρξη της έκρηξης. Αυτό το μοτίβο οδήγησε τους επιστήμονες να διερευνήσουν τι πραγματικά συμβαίνει στο εσωτερικό του.

Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διάστημα 2015-2018, η ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Ιλινόις δημιούργησε ένα μοντέλο που προσομοιώνει διάφορες γεωλογικές συνθήκες στο υπέδαφος του ηφαιστείου. Όπως φάνηκε, η απουσία σεισμών και παραμόρφωσης του εδάφους δεν σημαίνει απαραίτητα ησυχία, αλλά συγκεκριμένους συνδυασμούς όπως για παράδειγμα μικρές, καυτές μάζες μάγματος βαθιά στη Γη και αργή ροή λάβας που κάνουν τις εκρήξεις να περνούν απαρατήρητες.

Η ανακάλυψη αυτή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αξιολογούν τον κίνδυνο. Μέχρι τώρα, η πρόβλεψη βασιζόταν κυρίως σε αισθητήρες που καταγράφουν σεισμική δραστηριότητα και κινήσεις του εδάφους. Όμως σε ηφαίστεια όπως το Veniaminof αυτά τα σημάδια μπορεί να απουσιάζουν εντελώς.

Όπως τονίζουν οι ερευνητές, η έγκαιρη ανίχνευση τέτοιων «σιωπηλών» απειλών είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο για τις τοπικές κοινότητες αλλά και για την εναέρια κυκλοφορία αφού μια έκρηξη χωρίς προειδοποίηση μπορεί να στείλει τέφρα σε ύψη άνω των 15 χιλιομέτρων.