Αν ξεκινούσε η ζωή από την αρχή, θα είχαμε ξανά τον άνθρωπο;

Όπως μας «έμαθαν» τα Dune, μέσα από τα βιβλία και τις ταινίες του franchise, η ανθρωπότητα έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρο το σύμπαν, χωρίς την παρουσία άλλων νοημόνων εξωγήινων όντων. Αυτό γεννά το ερώτημα για το αν θα μπορούσε η εξέλιξη να οδηγεί πάντα σε ένα είδος σαν τον άνθρωπο;

Ο διάσημος παλαιοντολόγος Stephen Jay Gould υποστήριζε ότι η εξέλιξη είναι γεμάτη τυχαία γεγονότα γεμάτα μεταλλάξεις, καταστροφές και αλλαγές στο περιβάλλον. Σύμφωνα Gould, αν ξεκινούσε η ζωή από την αρχή, δεν θα έφτανε ξανά στους ανθρώπους. Ήταν της άποψης ότι οι άνθρωποι είναι ένα σπάνιο και απίθανο «ατύχημα» της φύσης. Άρα, δεν είναι λογικό να περιμένουμε ότι κάτι παρόμοιο θα εμφανιστεί ξανά αλλού στο σύμπαν.

Άλλοι επιστήμονες, όπως ο Simon Conway Morris από το πανεπιστήμιο του Cambridge, έχουν διαφορετική άποψη. Σύμφωνα με αποτελέσματα έρευνας που διεξήγαγαν  (η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό BBC Science Focus) ότι παρόλο που η εξέλιξη περιλαμβάνει στοιχεία τύχης, η φύση συχνά καταλήγει στις ίδιες λύσεις για παρόμοια προβλήματα. Αυτή η διαδικασία λέγεται “convergent evolution” ή στα ελληνικά «συγκλίνουσα εξέλιξη». Μερικά παραδείγματα είναι η πτήση, που εμφανίστηκε ανεξάρτητα σε έντομα, πουλιά, νυχτερίδες και πτεροσαύρους, ή τα μάτια, τα οποία εξελίχθηκαν πολλές φορές ξεχωριστά σε διάφορα είδη. Ακόμα και η νοημοσύνη εμφανίστηκε και σε άλλα ζώα, όπως τα δελφίνια και τα κοράκια. Αυτό δείχνει ότι, σε κατάλληλες συνθήκες, η φύση τείνει να παράγει παρόμοιες «έξυπνες» λύσεις.

Αν η συγκλίνουσα εξέλιξη ισχύει, τότε δεν είναι απίθανο να υπάρξουν αλλού στο σύμπαν νοήμονα όντα με παρόμοιες ικανότητες με τις δικές μας. Μπορεί να μην έχουν την ίδια μορφή, αλλά ίσως σκέφτονται, επικοινωνούν ή χτίζουν πολιτισμούς όπως εμείς. Με τόσους πλανήτες στο σύμπαν, ακόμα κι αν η πιθανότητα είναι μικρή για τον καθένα ξεχωριστά, η συνολική πιθανότητα γίνεται πολύ μεγαλύτερη. Έτσι, η ιδέα ότι δεν είμαστε το μοναδικό νοήμον αποτέλεσμα της εξέλιξης γίνεται όλο και πιο πιθανή.