Από το Stranger Things έως το Contact - Όταν οι σκουληκότρυπες καθόρισαν τη sci fi μυθολογία

Οι σκουληκότρυπες αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και αναγνωρίσιμα παραδείγματα όπου η θεωρητική φυσική ξεπέρασε τα όρια των επιστημονικών συγγραμμάτων και εισχώρησε βαθιά στη συλλογική φαντασία και τη μαζική κουλτούρα. Παρόλο που παραμένουν μέχρι σήμερα υποθετικές δομές του χωροχρόνου χωρίς άμεση επιβεβαίωση από παρατηρήσεις, η παρουσία τους στη επιστημονική φαντασία λειτούργησε ως ένα εξαιρετικά πειστικό αφηγηματικό εργαλείο.

Χάρη σε αυτές δόθηκε μορφή και λογική σε ταξίδια χωρίς πραγματική απόσταση, σε παράλληλους κόσμους και σε κοσμικές συνδέσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ τα όρια της καθημερινής ανθρώπινης εμπειρίας. Η ιδέα τους γεννήθηκε από τη γενική θεωρία της σχετικότητας και από την αρχική πρόταση των γεφυρών Einstein-Rosen, οι οποίες θεωρήθηκαν ως πιθανοί σύνδεσμοι ανάμεσα σε απομακρυσμένα σημεία του σύμπαντος. Η επιστήμη δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να αποδείξει την ύπαρξή τους στην πράξη, ωστόσο η εικόνα ενός τούνελ που διαπερνά τον ίδιο τον ιστό του χωροχρόνου αποδείχθηκε ιδανική για τη μυθοπλασία. Η επιστημονική φαντασία βρήκε έτσι έναν τρόπο να εξηγεί φαινομενικά αδύνατα γεγονότα χωρίς να καταφεύγει αποκλειστικά στη μαγεία ή σε αδικαιολόγητες υπερβολές.

Στο Contact του Carl Sagan οι σκουληκότρυπες παρουσιάζονται με αξιοσημείωτη επιστημονική σοβαρότητα ως προϊόν προηγμένης εξωγήινης τεχνολογίας και ως μέσο άμεσης επικοινωνίας με έναν μακρινό πολιτισμό. Η εμπειρία της πρωταγωνίστριας αναδεικνύει με ιδιαίτερη δύναμη τη διαφορά ανάμεσα στον υποκειμενικό χρόνο που βιώνει εκείνη και στον χρόνο που μετράται στη Γη, στοιχείο που προσδίδει σημαντικό δραματικό βάθος στην αφήγηση και εμβαθύνει στη σύγκρουση ανάμεσα στην καθαρή επιστήμη και τις πολιτικές σκοπιμότητες.

Στο Stranger Things η προσέγγιση διαφέρει αλλά παραμένει εξίσου ουσιαστική και λειτουργική. Το Upside Down παύει να είναι μια αόριστη και ακαθόριστη εναλλακτική διάσταση και αποκτά συγκεκριμένη δομή και εσωτερική λογική ακριβώς επειδή συνδέεται με τον κόσμο μας μέσω σκουληκότρυπας. Η σειρά χρησιμοποιεί έννοιες της φυσικής όχι ως διακοσμητικό στοιχείο αλλά ως πραγματικό αφηγηματικό στήριγμα, γεγονός που ενισχύει αισθητά την εσωτερική συνοχή και την πιστευτότητα του φανταστικού της σύμπαντος.

Από το Star Trek μέχρι το Marvel Cinematic Universe οι σκουληκότρυπες επανεμφανίζονται συνεχώς, άλλοτε με αυστηρό επιστημονικό ύφος και άλλοτε με πιο χαλαρή, σχεδόν ποιητική ή συμβολική διάσταση. Σε κάθε περίπτωση λειτουργούν ως γέφυρες όχι μόνο ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους αλλά και ανάμεσα στην αυστηρή επιστήμη και την ανεξάντλητη ανθρώπινη φαντασία.

Τελικά η πραγματική δύναμη των σκουληκότρυπων στην επιστημονική φαντασία δεν κρύβεται στην ακριβή επιστημονική τους τεκμηρίωση, αλλά στην ικανότητά τους να μετατρέπουν εξαιρετικά πολύπλοκες κοσμολογικές έννοιες σε κατανοητές, συναρπαστικές και συναισθηματικά φορτισμένες ιστορίες