Έλληνες πεζοναύτες δοκίμασαν την αρχαία πανοπλία των Δενδρών σε συνθήκες μάχης (ΕΙΚΟΝΕΣ)

Χρησιμοποιήθηκε στον Τρωικό πόλεμο
27 Μαΐου 2024 10:04
Έλληνες πεζοναύτες δοκίμασαν την αρχαία πανοπλία των Δενδρών σε συνθήκες μάχης (ΕΙΚΟΝΕΣ)

Η χάλκινη Μυκηναϊκή πανοπλία που ανακαλύφθηκε το 1960 στο χωριό Δενδρά της Αργολίδας, αποτελεί το αρχαιότερο δείγμα πανοπλίας από σφυρήλατο χαλκό, ηλικίας 3.500 ετών. Ωστόσο προβλημάτιζε τους αρχαιολόγους λόγω του βάρους και του όγκου της, με μερικούς να υποστηρίζουν πως δεν μπορούσε να έχει χρησιμοποιηθεί στη μάχη και εξυπηρετούσε μόνο τελετουργικές εμφανίσεις.

Επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Θεσσαλίας λοιπόν αποφάσισαν να δημιουργήσουν αντίγραφα της πανοπλίας και να τα χρησιμοποιήσουν σε εικονικές συνθήκες μάχης, χρησιμοποιώντας 13 Έλληνες στρατιώτες από την 32η Ταξιαρχία Πεζοναυτών.

Προκειμένου να απαντηθεί το ως άνω ερώτημα χρειάστηκε η καινοτόμος συνεργασία δύο φαινομενικά άσχετων μεταξύ τους επιστημών, της αρχαιολογίας και της αθλητικής φυσιολογίας, ώστε να αξιολογηθούν επακριβώς τα φορτία που προκαλεί η πανοπλία στα σώματα και τις βιολογικές λειτουργίες των εθελοντών. Τα αποτελέσματα ανατρέπουν την μέχρι τώρα αντίληψη, που ήθελε την εν λόγω πανοπλία να ήταν απλά μία τελετουργική αμφίεση, κυρίως λόγω της υποτιθέμενης δυσκίνητης κατασκευής, φωτίζοντας έτσι μία σημαντική πτυχή της Εποχής του Χαλκού στην Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο γενικότερα. Επιπλέον, τα ευρήματα δείχνουν τις δυνατότητες που έχουν οι συνεργασίες διαφορετικών επιστημών. Εύχομαι η νέα ειδικότητα που δημιουργήθηκε, αυτή της “αρχαιοφυσιολογίας” να αποτελέσει το όχημα για νέες μελέτες στο μέλλον.

Ποιες ήταν όμως οι παράμετροι του πειράματος;

Καθώς δε διασώζονται ιστορικές περιγραφές από τα τέλη της Εποχής τους Χαλκού της Ελλάδας σχετικά με το σκοπό και τη χρήση της πανοπλίας των Δενδρών, στραφήκαμε στη μόνη αναλυτική καταγραφή της μάχης και του πολέμου εκείνης της εποχής. Την Ηλιάδα του Ομήρου η οποία περιγράφει 10 μέρες του Τρωϊκού πολέμου.

Οι επιστήμονες ανέλυσαν τα κείμενα ψάχνοντας λεπτομέρειες για το περιβάλλον της μάχης, τη διάρκειά τους, τι έτρωγαν και έπιναν οι στρατιώτες και τι όπλα και τεχνικές χρησιμοποιούσαν. Κατέληξαν στο συμπέρασμα πως οι τελικές μάχες περιορίζονταν σε μία τοποθεσία 4 τετραγωνικών χιλιομέτρων στη βαλτώδη περιοχή του ποταμού Σκαμάνδρου.

Υπολόγισαν πως οι αρχαίοι στρατιώτες στα τελευταία στάδια του πολέμου, είχαν θερμοκρασίες 24-29 βαθμούς Κελσίου και υγρασία 70-85%. Οι καθημερινές μάχες κρατούσαν 11 περίπου ώρες, μετά από ένα τυπικό πρωϊνό ψωμιού, τυριού, ελιών και κόκκινου κρασιού. Η μάχη δεν ήταν σταθερή, αλλά οι αντιμαχόμενες πλευρές συνεχώς επιτίθονταν, υποχωρούσαν και κινούνταν συνεχώς.

Οι εθελοντές ακολούθησαν αυστηρά ένα “Ομηρικό διαιτολόγιο” 4.500 θερμίδων σύμφωνα με τις γραφές της Ηλιάδας και πραγματοποίησαν προσομοιώσεις μάχης φορώντας την πανοπλία. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως η πανοπλία δεν επηρέαζε τις πολεμικές δυνατότητες των στρατιωτών, ούτε προκαλούσε υπερβολική καταπόνηση.

Κατά τη διάρκεια ενός πρωτοκόλλου μάχης 11 ωρών, που και αυτό σχεδιάστηκε ακολουθώντας σχετικές περιγραφές της Ιλιάδας, μετρήσαμε την ενεργειακή δαπάνη καθώς και τις επιβαρύνσεις που δέχονταν τα σώματα των εθελοντών. Μετρήσαμε δηλαδή καρδιακούς σφυγμούς, ενεργειακή κατανάλωση, θερμοκρασία πυρήνα σώματος, απώλεια υγρών, μυϊκή λειτουργία, καθώς και αιματολογικούς δείκτες.

Σε καμία περίπτωση δεν διαπιστώθηκε δυσλειτουργία της πανοπλίας αναφορικά με τις κινήσεις των εθελοντών, ή υπερβολικές επιβαρύνσεις στο σώμα τους. Έτσι, 60 και πλέον χρόνια μετά την ανακάλυψή της στο χωριό Δενδρά της Αργολίδας, θα μπορούσαμε να πούμε με βεβαιότητα ότι η συγκεκριμένη πανοπλία όχι μόνο επέτρεπε όλες τις απαραίτητες κινήσεις του Μυκηναίου μαχητή, αλλά και τον προστάτευε από τα εχθρικά χτυπήματα. Η τεχνολογία που ανέπτυξαν οι Μυκηναίοι στην κατασκευή μίας αποτελεσματικής στη μάχη πανοπλίας εξηγεί, έστω εν μέρει, την έντονη παρουσία τους στην ανατολική Μεσόγειο. Μόνο μία ισχυρή στρατιωτική δύναμη όπως αυτή των Μυκηναίων θα μπορούσε, για παράδειγμα, να εναντιωθεί στους Χετταίους (οι οποίοι κατά το δεύτερο μισό της 2ης χιλιετίας π.Χ. κυριαρχούσαν από την Μ. Ασία μέχρι τη Μεσοποταμία) και να κερδίσει τον σεβασμό τους, όπως φαίνεται από τα αρχεία των τελευταίων.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο PLOS ONE.